جزا به آنان ستم نمىشود ، مرا در زمرهء آنان كه عاقّ پدر و مادرند قرار مده .
گذشت از تقصير پدر و مادر
يكى از مسائل مهم و پيچيدهء تربيتى كه بيشتر پدران و مادران در آن دچار ترديد يا غفلت مىشوند ، چگونگى رفتار يا واكنش در برابر كارهاى نادرست فرزندان است . گاهى بزرگان خانواده در مقابل خطاها و كجروىهاى فرزند و روى برتافتن آنان از سفارشها و راهنمايىهاى خيرخواهانه ؛ گرفتار تندخويى شديد يا بىتفاوتى سردى مىشوند . اگر در برابر كارهاى زشت آنان سكوت كنند ، كودكان و نوجوانان برخطاهاى خود افزوده و جسارت بيشترى پيدا مىكنند . و اگر توجه نشان داده و آنان را تنبيه يا تقبيح كنند ، چه بسا كه مشكلات ديگرى هم به وجود آورند . به هر حال رعايت حال فرزندان ، نيازمند برنامهريزى براى تربيت نيك آنان است .
اميرالمؤمنين عليه السلام از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكند :
يَعْرِفُ الْمُؤْمِنُ مَنْزِلَتَهُ عِنْدَ رَبِّهِ بِأَنْ يُرَبِّىَ وَلَداً لَهُ كافِياً قَبْلَ الْمَوْتِ . « 1 »
مؤمن قدر منزلت خويش را نزد پروردگار چنين مىشناسد كه فرزندى تربيت كند كه پيش از مرگ او را بىنياز گرداند .
تنبيه و تشويق والدين كه ابزار سازندهاى براى پرورش روح و روان فرزندان است گاهى وسيلهء تخليهء هيجانات روحى و عقدههاى نفسانى پدران مىگردد كه اثرات بسيار ناگوارى در زندگى آينده فرزندان به جاى مىگذارد . و از آن جمله اين كه دچار عصيان گرى و ستمكارى مىگردند .
روايات ما تنبيه بدنى را در موردى تجويز مىكنند كه جنبهء ارشادى و هدايتى داشته باشد ، نه اين كه هرگاه فرزند به دلخواه پدر و مادر و موافق سليقههاى
هامش
( 1 ) - كنز العمال : 16 / 489 ، حديث 45595 .