از سوى ديگر دستور به تواضع و فروتنى مىدهد ، تواضعى كه نشان دهندهء محبت و علاقه باشد و نه چيز ديگر .
سرانجام مىگويد : حتى موقعى كه رو به سوى درگاه حق مىآورى پدر و مادر را چه در حيات و چه در ممات فراموش مكن و تقاضاى رحمت پروردگار را براىبنما ، مخصوصاً اين تقاضايت را با اين دليل همراه ساز و بگو : خداوند ! ا همان گونه كهمرا در كودكى تربيت كردند تو مشمول رحمتشان فرما .
نكتهء مهمى كه از اين تعبير علاوه بر آنچه گفته شد استفاده مىشود اين است كه اگر پدر و مادر آن چنان مسن و ناتوان شوند كه به تنهايى قادر بر حركت و دفع آلودگىها از خود نباشند ، فراموش مكن كه تو هم در كودكى چنين بودى و آنها از هر گونه حمايت و محبت از تو دريغ نداشتند ، محبت آنها را جبران نما .
و از آن جا كه گاهى در رابطه با حفظ حقوق پدر و مادر و احترام آنها و تواضعى كه بر فرزند لازم است ممكن است لغزش هائى پيش بيايد كه انسان آگاهانه يا ناآگاهانه به سوى آن كشيده شود ، در آخرين آيهء مورد بحث مىفرمايد :
پروردگار شما به آنچه در دل و جان شماست از شما آگاهتر است ، چرا كه علم او در همهء زمينهها حضورى و ثابت و ازلى و ابدى و خالى از هر گونه اشتباه است ، در حالى كه علوم شما واجد اين صفات نيست .
بنابراين اگر بدون قصد طغيان و سركشى در برابر فرمان خدا ، لغزشى در زمينهء احترام و نيكى به پدر و مادر از شما سرزند ، بلافاصله پشيمان شويد و در مقام جبران برآييد ، به يقين مشمول عفو خواهيد شد .
گرچه عواطف انسانى و مسألهء حق شناسى به تنهايى براى رعايت احترام در برابر والدين كافى است ، ولى از آن جا كه اسلام حتى در مسائلى كه هم عقل در آن استقلال كامل دارد و هم عاطفه آن را به وضوح در مىيابد ، سكوت روا نمىدارد ، بلكه به عنوان تأكيد در اين گونه موارد هم دستورهاى لازم را صادر مىكند ، در مورد
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٥١