امام صادق عليه السلام دربارهء حكمت ديگر خداوند در ميدان دادن به شيطان مىفرمايد :
أَمَرَ اللَّهُ إِبْليسَ بِالسُّجُودِ لِآدَمَ ، فَقالَ : يا رَبِّ وَ عِزَّتِكَ إِنْ أَعْفَيْتَنى مِنَ السُّجُودِ لِآدَمَ لَأَعْبُدَنَّكَ عِبادَةً ما عَبَدَكَ أَحَدٌ قَطُّ مِثْلَها ، قالَ اللَّهُ جَلَّ جَلالُهُ :
إِنِّى أُحِبُّ أَنْ أُطاعَ مِنْ حَيْثُ اريدُ . « 1 »
خداوند به ابليس دستور داد بر آدم سجده كند . او گفت : پروردگارا ! سوگند به عزتت كه اگر مرا از سجده بر آدم معاف دارى ، تو را چنان پرستشى كنم كه هرگز كسى مانند آن تو را نپرستيده باشد . خداوند با عظمت فرمود : من دوست دارم آن گونه كه خودم مىخواهم اطاعت شوم .
بنابر آن سوگندى كه ابليس در ابتداى خلقت آدم ياد كرده كه همه بندگان را به هر وسيله و شيوهاى فريب مىدهد و تمام نيرو و امكانات خود و يارانش را در راه نيت پليدش به كار مىبرد ، هيچ گونه امنيّت و اطمينانى براى مصونيت باقى نمىماند . به ويژه كه انبيا و اولياى الهى هم درگير نقشهها و وسوسههاى او بودهاند و حتّى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله هم با استغفار بسيار و دورى از لذّتها و تحمل سختىهاى دنيا به درگاه حق تعالى پناه مىبرد ، ولى بندگان مخلص كه مراقب نفس و هوسهاى او هستند در تله زينورى او و سپاهيانش نمىافتند ؛ زيرا خداوند متعال سلطهء همه جانبه براى شيطان را مقدّر نكرده است و تنها زمينه سازى و راهنمايى بر رفتار آدمى را فراهم مىسازد و در كنار آن گذرگاههاى گريزى مانند تقوا ، توبه ، استغفار ، دعا ، مناجات ، روزه رمضان و . . . را باز گذاشته است كه بندگان هميشه اسير شيطان نباشند .
خداوند اگر چه شيطان را در انجام وسوسههايش آزاد گذاشت ، ولى انسان را در برابر او بىدفاع قرار نداده است ، بلكه چندين سرمايه و سنگر محكم و دژ امنى در
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 60 / 250 ، باب 3 ، حديث 110 ؛ تفسير العياشى : 2 / 328 ، حديث 37 .