بنابراين حكمت پروردگار حكيم بر پايهء رحمت و بنده پرورى و طبيعت آفرينش او مقتضى تأخير و تقدير در جزاى اعمال موجودات مىگردد . هر چند ممكن است مدارا كردن حق موجب طغيان و شقاوت در باطن فردى گردد و به خيالش در زندگى حساب و كتابى وجود ندارد ولى او مسير كمال خود را عوض مىكند ، پس سنت الهى بر صبر و قدرت رو به تكامل موجودات است ؛ اگر همگام با هدايت رسولان و اوليا در صراط مستقيم قرار گيرد ؛ به مقام مقربان مىرسد و اگر در راه باطل گام بردارد ؛ در دامن شيطان به چاه گمراهى و سرگردانى سقوط مىكند .
هر گاه بندهاى به زيبايى ارشاد و هدايت الهى آگاه و دستگيرى شود ؛ آينه تمام نما و جلوهء كامل جمال و جلال حق مىشود و اسما و صفاتش را ظهور مىدهد و اين زيبايى تنها با برداشتن علاقههاى دنيايى وميلهاى خلقى و رسيدن به درگاه قرب و فنا حاصل مىگردد .
اگر بندهاى با زشتى عصيانگرى و غرور ، خويش را بيارايد و بفريبد او آينهء جلوهگرى شيطنت و افسونگرى ابليس شود ؛ و رابطهء فطرى خود را با پروردگار بريده است در نتيجه مانند شيطان در مرحلهء استدراج و فرصت انتظار قرار مىگيرد ؛ سپس در كمين خدا به سختترين حالت نابود مىشود .
بنابراين عزّت و ذلّتى كه خداوند به بندگان مىدهد در اثر شكيبايى بىحد حق براى رسيدن به هدف آفرينش است ولى بندگان به جهت شتاب و بىخردى از حق خود محروم مىشوند ؛ سپس در قيامت درخواست بازگشت به دنيا مىكنند .
اين هوشيارى و زيركى در هر انسانى بايد پيوسته باشد ؛ كه خداوند با او چه مىكند ؟ زيرا گاهى خداوند در اثر پى در پى فرستادن نعمتها يا فيض معنوى سرشار يا رسيدن امور خير و بركت به نسل ديگر يا آزمايش بندگان يا ايجاد ارتباط با موجودات ، عمرى طولانى به بندگانش مىبخشد و حتى با كافران همچنين مىكند ولى متأسفانه نقش خداوند در امور فراموش مىشود پس خداوند با صبر عجيب
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 372
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٧٢