بنابراين رعايت تناسب در مورد كيفرهاى اجتماعى و قرار دادى ؛ اين گونه كيفرها ، قانونگذار بايد متناسب بودن كيفر را با جرم در نظر بگيرد . اما در كيفرهايى كه رابطهء تكوينى با عمل دارد يعنى معلول واقعى و اثر حقيقى كردار است يا كيفرى كه با گناه ، رابطهء عينيت و وحدت دارد و در حقيقت خود عمل است . ديگر مجالى از براى بحث تناسب داشتن و نداشتن نيست . » « 1 » اين معصيت و گناه است كه نتيجهء اخروى آن ، آتش جهنّم و عذاب ابدى است .
گنهكار براى دفع عذاب ، واقعيتى همچون توبه و انابه و تسليم شدن در برابر اوامر و نواهى حضرت محبوب در مقابل دارد .
گنهكار مىتواند ، باتوسل به توبه و بازگشت و جبران گذشته ، از مغفرت و رحمت حضرت حق بهره بگيرد و آتشى را كه خود برافروخته خاموش نمايد .
هامش
( 1 ) - عدل الهى ، شهيد مطهرى : 189 - 213 ، بخش هفتم : مجازاتهاى اخروى .