بعضى از مفسران آيهء فوق را دليل بر فضيلت فرشتگان بر كل بنى آدم دانستهاند ، چرا كه قرآن مىگويد : ما انسانها را بر بسيارى از مخلوقات خود برترى داديم و طبعاً گروهى در اين جا باقى مىماند كه انسان برتر از آنها نيست و اين گروه جز فرشتگان نخواهند بود .
ولى با توجه به آيات آفرينش آدم و سجود و خضوع فرشتگان براى او ، با تعليم علم اسما به آنها از سوى آدم ، ترديد باقى نمىماند كه انسان از فرشته برتر است .
بنابراين كثير در اين جا به معنى جميع خواهد بود و به گفتهء مفسر بزرگ طبرسى در قرآن و مكالمات عرب بسيار معمول است كه اين كلمه به معنى جميع مىآيد .
مرحوم طبرسى مىگويد معنى جمله اين است :
انّا فَضَّلْناهُمْ عَلى مَنْ خَلَقْناهُمْ وَ هُمْ كَثيرٌ . « 1 »
ما انسان را بر ساير مخلوقات برترى بخشيديم و ساير مخلوقات بسيارند .
قرآن دربارهء شياطين مىگويد :
وَاكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ » « 2 »
و بيشتر شيطانها دروغگويند .
و به هر حال اگر اين معنى را خلاف ظاهر بدانيم ، آيات آفرينش انسان قرينهء روشنى براى آن خواهد بود .
چرا انسان برترين مخلوق خدا است ؟ پاسخ اين پرسش چندان پيچيده نيست ؛ زيرا مىدانيم تنها موجودى كه از نيروهاى مختلف مادى و معنوى ، جسمانى و روحانى تشكيل شده و در لابه لاى تضادها مىتواند پرورش پيدا كند و استعداد
هامش
( 1 ) - مجمع البيان فى تفسير القرآن : 6 / 274 .
( 2 ) - شعراء ( 26 ) : 223 .