يا بُنَىَّ إِذا طَلَبْتَ الْجُودَ فَعَلَيْكَ بِمَعادِنِه ؛ فَإِنَّ لِلْجُودِ مَعادِنَ وَ لِلْمَعادِنِ اصُولًا ، وَ للُاصُولِ فُرُوعاً ، وَ لِلْفُروعِ ثَمَراً وَ لا يَطيبُ ثَمَرٌ إلَّا بِفَرْعٍ وَ لا فَرْعٌ إِلَّا بأَصْلٍ وَ لاأَصْلٌ إِلَّا بِمَعْدِنٍ طَيِّبٍ . « 1 »
اى فرزندم ! اگر جوياى بخشندگى هستى به معدنهاى آن رجوع كن ؛ زيرا بخشندگى را معدنهايى است و معدنها را ريشههاست و ريشهها را شاخهها و شاخهها را ميوه است و هر ميوهاى به شاخه نيكوست و هر شاخه به ريشهاى است و هر ريشهاى با اصلش نيكو و پربركت است .
اين سخن پرگوهر از رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه خبرى مهم را به ما مىفرمايد :
آيا شما را از بخشندهترين بخشندگان خبر ندهم ؟ خداوند ، بخشندهترين بخشندگان است و من بخشندهترين فرزندان آدم مىباشم . و بخشندهترين آنها پس از من مردى است كه دانشى را فرا گيرد و دانشش را بگستراند .
چنين كسى روز قيامت يك امّت مبعوث مىشود ؛ و مردى كه خويشتن را در راه خدا جانفشانى كند تا كشته شود . « 2 » بخشى از محبوبيّت انسانى به خاطر بخششها و گذشتهاى مادى و معنوى است كه سرچشمهء آن بزرگمنشى و وسعت كرامت نفس است ، به ويژه اگر انسان دسترنج و نيازمندى خود را ببخشد كه كارى بس بزرگ است ، همان گونه كه امام حسن مجتبى عليه السلام سه مرتبه در عمر با بركتش همهء اموال خود را بخشيد . حتى كفش خود را هديه كرد تا به ما ، درس پدر بزرگوارش را بياموزد كه فرمود :
جُودُوا فِى اللَّهِ وَ جاهِدُوا أَنْفُسَكُم عَلى طاعَتِهِ يُعْظِمْ لَكُمُ الْجَزَاءَ وَ يُحْسِنْ
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 75 / 201 ، باب 23 ، حديث 33 ؛ كشف الغمة : 2 / 158 .
( 2 ) - كنز العمال : 10 / 151 ، حديث 28771 ؛ الجامع الصغير : 1 / 439 ، حديث 2860 .