در هوايى كه تنفّس مىكنيم مقدار معيّنى « اكسيژن » موجود است و اكسيژن يك مادّهء حياتى است كه براى توليد حرارت غريزى حايز اهميت فوق العادهاى است و زندگى بدون آن ، پنج دقيقه هم ممكن نيست .
هنگام تنفّس مقدارى اكسيژن وارد ريهها مىشود و با خونى كه در ريهها موجود است تركيب مىگردد و دستگاه پخش خون آن را در تمام قسمتهاى بدن توزيع مىكند و همين اكسيژن ، غذا را در سلولهاى مختلف بدن آهسته و آرام با حرارتى ضعيف مىسوزاند . در اثر احتراق غذا در سلولها يك گاز سمّى به نام « كربنيك » ايجاد و با خون داخل ريه مىگردد و با تنفّسهاى بعدى از بدن خارج شده به هواى محيط بر مىگردد . به اين ترتيب كليهء جانوران اكسيژن استنشاق مىكنند و گاز كربنيك بيرون مىدهند .
اگر اين عمل به همين صورت ادامه پيدا مىكرد ، پس از مدت كوتاهى اين مادهء حياتى يعنى اكسيژن كه به اندازهء معيّنى در هوا موجود است تمام مىشد و گاز سنگين و غليظ و سمّى كربنيك جايگزين آن مىگرديد و آن وقت حيات كليهء حيوانات با خطر بسيار بزرگى مواجه مىشد و رفته رفته مىبايست همهء جانوران مسموم شوند و از آنها در روى زمين اثرى و خبرى نماند و انسان هم از اين پيشامد خطرناك البته مستثنى نمىگرديد ، زيرا هر فردى از انسان در 24 ساعت در ضمن تنفّس ، معمولًا 250 گرم كربن خالص از ريهء خود بيرون مىفرستد و روى اين حساب در ظرف يكسال ، دويست وهفتاد و سه ميليون و هفتصد و پنجاه هزار ( 000 ، 750 ، 273 ) تن از اين گاز سمّى به وسيلهء سه ميليارد بشر توليد مىشد ، و چندين برابر اين مقدار را حيوانات ديگر در ضمن تنفّس توليد مىنمايند .
اين جاست كه به اهميت يكى از اعمال گياهان پى مىبريم و آن عمل كربنگيرى است .
گياهان در حرارت آفتاب گاز كربنيك را كه از دو عنصر كربن و اكسيژن تشكيل
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 194
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٩٤