آنهاست ، معناى احصا شمردن آن با انگشت يا به تسبيح نيست . »
معلوم است كه شمردن تنها براى انسان اثرى ندارد ، اين توجه به معانى آن است كه در مغز و قلب و روح اثر مىگذارد و به انسان نسبت به تمام شؤون زندگيش جهت مىدهد .
مثلًا توجه به عمق معناى رب كه نمايشگر مالكيّت حقيقى حق بر هستى ، و مربّى بودن آن جناب نسبت به تمام موجودات است ، انسانى را از بند طواغيت درونى و برونى آزاد كرده ، و از افتادن در دام مكتبهاى ضدّ الهى حفظ مىكند .
فيض بزرگوار از سيّد فضل اللّه راوندى در « شرح شهاب » نقل مىكند كه : احصا به معناى تحمّل و انجام كار است به اندازهء توان و قدرت ، بنابراين معناى گفتار رسول الهى اين مىشود كه : هر كس به اندازهء قدرتش در عقيده و اخلاق و عمل ، معانى اين اسما را تحمّل كند و بر آن استقامت ورزد وارد بهشت مىشود . « 1 » و نيز آن مرد بزرگ در ذيل جملات بالا در كتاب پرقيمت « علم اليقين » « 2 » مىفرمايد :
« احصا يعنى آراستن نفس به معانى اين اسما به اندازهء قدرت و طاقت ، و اين واقعيّت همچون گفتار رسول حقّ است كه مىفرمود :
تَخَلَّقُوا بِأخْلاقِ اللّه . « 3 »
به اخلاق الهى آراسته شويد . »
و گرنه اگر كسى بدون توجه به معانى اين اسما و نقش بستن حقايقش در وجود خود يك ميليون بار هم بر زبان جارى كند مانند حيوانى است كه آوازش دهند و او
هامش
( 1 ) - التوحيد : 195 ، باب 29 ، ذيل حديث 9 .
( 2 ) - علم اليقين : 1 / 102 .
( 3 ) - بحار الأنوار : 58 / 129 ؛ شرح الاسماء الحسنى : 2 / 41 ؛ التفسير الكبير ، فخر رازى : 7 / 72 ، ذيل آيهء 31 سورهء بقره .