لا تُدرِكُهُ الْأبصارُ وَلا تَكْنُفُهُ الْعُقُولُ ، وَهُوَ يُدْرِكُ الْأبْصارَ وَيَكْنُفُ الْعُقُولَ .
وَلا يُحيطُونَ بِشَىْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إلّابِما شاءَ وَقَدْ أحاطَ بِكُلِّ شَىْءٍ عِلْماً .
چشمها او را در نيابد و خردها بر او احاط نكند و حالا آن كه چشمها را دريابد و بر خردها احاطه كند ، و جز به اندازهاى كه او بخواهد به علم او احاطه نيابند و حال آن كه علم او به همه چيز احاطه دارد .
پس چون عقل را بر آن حضرت راه نيست ، رونده به قدم عقل بدان حضرت نتواند رسيد ؛ زيرا كه موصوف به هستى است ، الّا به قدمِ فَاْذْكُرُونى » « 1 » ، كه ذكر حق است .
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ » « 2 »
حقايق پاك [ چون عقايد و انديشههاى صحيح ] به سوى او بالا مىرود و عمل شايستهء آن را بالا مىبرد .
پس رفعتى كه ميسّر مىشود و صعودى كه سوى حق صورت مىبندد نيست الّا به واسطهء عمل صالح ، و عمل صالح وقتى باشد كه بىشايبهء ريا باشد . و مراد از ريا ، هستى و در ميان بودن شخص است در انواع طاعات و عبادات .
پس ذاكر به حق به قدم فَاذْكُرُونى راه حضرت أذْكُرْكُمْ سپرد و به كلّى متوجّه آن يار شود ، به زمام كشتى عشق و بدرقهء متابعت و دلالت جبريل عقل تا به سدرة المنتهى روحانيّت برود ، كه ساحل بحر عالم جبروت است و منتهاى عالم معقول ، پس جبريل عقل را خطاب رسد كه :
لَوْ دَنَوْتَ أنْمُلَةً لَاحْتَرَقْتَ . « 3 »
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) : 152 .
( 2 ) - فاطر ( 35 ) : 10 .
( 3 ) - مستدرك سفية البحار : 10 / 154 ؛ شرح الاسماء الحسنى : 2 / 15 .