داراى افكار حق و عقايد حقه باشد در مسير خاص قرار مىگيرد و اگر داراى عقايد باطل بود در شرايط و مسير ديگرى مىافتد و اگر بافت عقيدتى صورت نگرفته است باز در شرايط مخصوصى حركت مىكند ، تا سرنوشت انسان در نظام برزخى حالت روشنى داشته باشد .
تفسير نمونه در اين زمينه مىنويسد :
« در روايات متعددى مىخوانيم كه خداوند انسان را به هنگام ورود و در قبرش در برابر سؤالاتى كه فرشتگان از هويت او مىكنند ، بر خط ايمان ثابت نگاه مىدارد .
قال الصادق عليه السلام : إِنَّ الشَّيْطانَ لَيأْتِى الرَّجُلَ مِنْ اوْلِيائِنا عِنْدَ مُوتِهِ عَنْ يَمينِهِ وَ عَنْ شِمالِهِ لِيُضلَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيهِ ، فَيأبى اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ ذَلِكَ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ
يُثَبّتُ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِى الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ فِى الْأَخِرَةِ » « 1 »
امام صادق عليه السلام فرمود : شيطان به هنگام مرگ به سراغ افراد با ايمان مىآيد و از چپ و راست براى گمراهى او به وسوسه مىپردازد ، امّا خداوند اجازه به او نمىدهد كه مؤمن را گمراه كند . و اين معنى است يُثَبّتُ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ . . .
و اكثر مفسران طبق نقل قول مفسر بزرگ شيخ طبرسى در مجمع البيان همين تفسير را پذيرفتهاند . شايد به اين علت كه سراى آخرت نه جاى لغزش است ، و نه جاى عمل ، بلكه تنها محل برخورد با نتيجهها است ولى در لحظه فرا رسيدن موت و حتى در عالم برزخ امكان لغزش كم و بيش وجود دارد و در همين جا است كه لطف خداوند به يارى انسان مىشتابد و او را حفظ كرده و ثابت قدم مىدارد . « 2 »
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 6 / 188 ، باب 7 ، حديث 31 ؛ من لا يحضره الفقيه : 1 / 134 ، حديث 360 .
( 2 ) - تفسير نمونه : 10 / 338 - 339 ، ذيل آيهء 27 سورهء ابراهيم .