رومان فتّان : فرشتهاى است كه قبل از نكير و منكر به قبر ميت وارد مىشود و اعمال دنيايى انسان را به او يادآورى مىكنند كه به او مُنّبه هم گفته مىشود . او بر ميت وارد مىشود و روح او را برمىگرداند و او را مىنشاند پس به او مىگويد : هر چه از نيكى و بدى دارى بنويس . ميت مىگويد : با چه قلم و مركبى بنويسم ، پس به او مىگويد : انگشتان تو قلم توست و آب دهانت مركب توست ، پس ميت مىگويد :
چه بنويسم ؛ مرا نامهاى نيست . پس قسمتى از كفن او را پاره مىكند و مىگويد :
بنويس آنچه از نيكىها در دنيا انجام دادهاى . پس به گناه كه مىرسد شرم مىكند و فرشتهء رومان به او مىگويد : اى خطاكار ! آيا از آفريدگار شرم نكردى در حالى كه در دنيا مرتكب مىشدى و اكنون از من حيا مىكنى ؛ پس همه نيكىها و بدىها را مىنويسد ، پس امر مىكند آن را بپيچ و مُهر بزن ، پس ميت مىگويد : به چه چيز آن را مهر كنم من ابزارى ندارم ، پس مىگويد : با ناخنت تمامش كن . سپس آن را در گردنش مىاندازد تا روز قيامت همانطور كه خداوند مىفرمايد :
وَ كُلَّ إِنسنٍ أَلْزَمْنهُ طَآئِرَهُ فِى عُنُقِهِوَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيمَةِ كِتبًا يَلْقهُ مَنشُورًا » « 1 »
و عمل هر انسانى را براى هميشه ملازم او نمودهايم ، و روز قيامت نوشتهاى را [ كه كتاب عمل اوست ] براى او بيرون مىآوريم كه آن را پيش رويش گشوده مىبيند .
سپس بعد از اين فرشتگان منكر و نكير وارد مىشوند .
فتّان : مبالغه در فتنه است و اصل فتنه در مورد آزمودن نقره با آتش است تا ناخالصى آن مشخص شود . و مقصود از فتّان القبور ، آزمايش صاحب قبر محتاج است كه ترس و تاريكى و تنهايى او را فراگرفته است و موقعيت پرسش از او در
هامش
( 1 ) - اسراء ( 17 ) : 13 .