مىنمايند ، زمانى غيب دان مىدانند و در پيشگاهش بخور مىسوزانند ، نام قانون بر آن مىنهند و در برابرش سجده مىبرند ، ميهنپرستى مىشمارند و در راهش كمر به جنگ مىبندند و خون يكديگر را مىريزند و شهر و آشيانهشان را به خاطرش ويران مىكنند و اسم اين كار را برادرى و مساوات مىگذارند ، آن را سايهء خدا پنداشته سر به فرمانش فرود مىآورند ، اسمش را پول و كاسبى گذاشته به خاطرش جان مىكنند و عرق مىريزند و جان مىفشانند .
خلاصه يك چيز است با نامهاى مختلف و رنگارنگ ، يك واقعيّت است كه جلوههاى گوناگون دارد ، يك بيمارى ازلى و ابدى است كه هر بار گريبانگير مىشود ، علائم و آثار تازه و عجيبى دارد ؛ مرضى كه فرزند با جان گرفتن از پدر به ارث مىگيرد و ميكرب آن را نسل قديم به دامن نسل جديد انتقال مىدهد .
انواع بندگىها
[
بندگى چشم بسته
] شگفت انگيزترين بندگىهائى كه ديدهام انواع زير است :
بندگى چشم بسته : نوعى از بندگى كه حال شخص را به گذشتهء نياكانش وابسته مىدارد و سرش را در مقابل آداب و رسوم اجدادى فرود مىآورد و از او جسد تازهاى پديد مىآرد كه روح كهنهاى در آن دميده با گور مرمرينى كه پر از استخوان پوسيده باشد . « 1 »
هامش
( 1 ) - « وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلَا يَهْتَدُونَ » ؛ و هنگامى كه به آنان [ كه مشرك و كافرند ] گويند : از آنچه خدا نازل كرده پيروى كنيد ، مىگويند : نه ، بلكه از آيينى كه پدرانمان را بر آن يافتيم ، پيروى مىكنيم . آيا هر چند پدرانشان چيزى نمىفهميدند و راه [ حق را به سبب كوردلى ] نمىيافتند [ باز هم كوركورانه از آنان پيروى خواهند كرد ؟ ! ] ؛ بقره ( 2 ) : 170 .