و همانا اينان حاملان عرش علم شدند ؛ زيرا همهء پيامبران پيش از پيغمبر ما محمّد صلى الله عليه و آله بر چهار شريعت چهار پيامبر پيشين بودند : نوح ، ابراهيم ، موسى و عيسى : ، و دانش از اين چهار بدانها رسيد . و همچنان دانش پس از محمّد و على و حسن و حسين : به امامان پس از حسين رسيد » . « 1 » شيخ مفيد فرموده : « عرش به معناى سلطنت و پادشاهى است . ذُوالْعَرْش يعنى صاحب قدرت و استيلا و سلطنت بر تمام موجودات هستى » . « 2 » هشام بن حكم مىگويد : زنديق از امام صادق عليه السلام پرسيد : كرسى بزرگتر است يا عرش ؟ فرمود :
هر چه خدا آفريده درون كرسى است جز عرش او كه بزرگتر از آن است تا كرسى او را فرا گيرد . « 3 » در « معانى الاخبار » ، صدوق به سندش از مفضّل بن عمر روايت كرده كه گفت :
از امام صادق عليه السلام پرسيدم كه عرش و كرسى چيستند ؟ فرمود :
عرش به يك معنا همهء آفريدههاست و كرسى جاى آنهاست ، و از نظر ديگر همان دانشى است كه خدا پيامبران و رسولان و حجج خود را بدان آگاه كرده ، و كرسى دانش مخصوص به خود اوست . « 4 » شيخ صدوق در كتاب « التوحيد » خود به سندى كه دارد از امام صادق عليه السلام در تفسير آيهء :
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 55 / 7 ، باب 4 ، حديث 5 ، به نقل از كتاب اعتقادات شيخ صدوق .
( 2 ) - تصحيح الاعتقادات ، شيخ مفيد : 75 .
( 3 ) - بحار الأنوار : 3 / 29 ، باب 3 ، حديث 3 .
( 4 ) - معانى الاخبار : 29 ، حديث 1 .