مقام خلافة اللهى انسان
آرى ، انسان را استعدادات عجيب و قواى شگرفى است كه اگر اين قوا به واسطهء عقل و وجدان و فطرت و نبوّت و قرآن و امامت كه حجّتهاى باطن و ظاهرند به كار گرفته شود ، مقامات عالى الهى به اين موجود دست مىدهد و از تلخى هجران به شيرينى وصال مىرسد و حائز مقام با عظمت خلافة اللّهى گشته از نظر شخصيّت و انسانيّت به مقام كرامت و هدايت و دانش و تقوا مىرسد و چون از اين راه حركت كند به شناخت نعمتها و صاحب نعمتها يعنى حضرت حق نايل شده ، در مقام حامدان و شاكران قرار مىگيرد كه بهترين مقام و برترين رتبه است و اين همه هم فقط و فقط عنايت اوست كه اگر اين عنايت نبود رسيدن به حقيقت و شناخت و معرفت و اداى شكر محال مىنمود ، در آن صورت انسانيّت انسان تجلّى نمىكرد و موجوديّت او جز موجوديّت حيوانيّت - چنان كه حضرت زين العابدين عليه السلام در جملات مورد بحث فرمود - چيز ديگر نبود :
وَلَوْ كَانُوا كَذَلِكَ لَخَرَجُوا مِنْ حُدُودِ الْإِنْسَانِيَّةِ إِلَى حَدِّ الْبَهِيمِيَّةِ فَكَانُوا كَمَا وَصَفَ فِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا . »
چون در برابر هر نعمت بگوئى الحمد للّه و چون در پيشگاه حضرت ربوبيّت به عجز و ناتوانى خود از شكر و سپاس اقرار نمايى و چون هر نعمت را به جاى خودش و در همانجا كه حضرت ربّ الأرباب دستور داده خرج كنى ، در صف حامدان و شاكران قرار مىگيرى و به رعايت حدود انسانيّت و دورى از پستى حيوانيّت برخاستهاى .
خفته خبر ندارد سر بر كنار جانان * كين شب دراز باشد بر چشم پاسبانان