ضايع كرده و وقت و زمانى كه حضرت حقّ براى رشد و كمال به آنان مرحمت فرموده بود صرف هوا و هوس و ابليس و جنود او كردهاند .
درآن روز وضع انبيا و اوليا و عاشقان و عارفان و به خصوص سختى عذاب ، آنان را بيدار مىكند و به منتهاى بينايى نسبت به وضع خودشان مىرساند و مىفهمند كه نمىبايست عمر را ضايع مىكردند و شب و روز و هفته و سال را به بطالت و گناه مىگذراندند ؛ به همين خاطر از ميان شعلههاى آتش و عذاب سخت الهى فرياد برمىآورند :
خداوندا ! يكبار ديگر مارا به دنيا برگردان و به همان اندازه وقتى كه در اختيار ما گذاشتى براى بار دوّم در اختيار ما بگذار ، تا تمام لحظات و روز و شب و ماه و سالش را در عمل صالح و ايمان و اخلاق صرف كنيم و بعد از آن از عنايات و الطاف و رحمت و مرحمت تو همچون پاكان و نيكان بهرهمند گرديم ؛ ولى در پاسخ آنان گفته مىشود : براى يك بار ، عمر در اختيارتان گذاشتيم و براى خرج كردن آن در راه صواب و ثواب ، توسّط انبيا و اوليا شما را هدايت كرديم ، مىخواستيد همان وقتى كه در دنيا بوديد از وقت استفاده كنيد و از عمر بهره بگيريد .
اين سؤال و جواب در قرآن مجيد ، پنج بار بين اهل عذاب و حضرت حق ردّ و بدل مىشود و در مرحلهء پنجم زبان اهل جهنّم براى هميشه بسته شده ، از سخن گفتن الى الأبد عاجز مىشوند !
قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجٍ مِن سَبِيلٍ * ذلِكُم بِأَنَّهُ إِذَا دُعِىَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَإِن يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِىِّ الْكَبِيرِ » « 1 »
مىگويند : پروردگارا ! دوبار ما را ميراندى و دوبار زنده كردى ، اكنون به
هامش
( 1 ) - غافر ( 40 ) : 11 - 12 .