عبور كنند ، به همين دليل اين برج به قول مورّخان معاصر به سان كليد دمياط و يا قفل سرزمين مصر محسوب مى گشت ، و از بقاياى آن برج ، ويرانه هاى فعلى مى باشد . « 1 » صلاح الدّين به تحكيم شهر دمياط توجّه بسيار كرد ، و ديوارهاى آن را بنا نهاد « 2 » و اطراف آن شهر ، خندقى بزرگ حفر كرد و جهت اشراف و پى گيرى استحكامات آن ، به ديدار از آنجا علاقه فراوان نشان مى داد . عماد اصفهانى منشى او در اين زمينه مى گويد : « آنگاه سلطان به اتفاق دو پسرش افضل عليا و عزيز عثمان ، از قاهره بيرون رفت و راه خود را از ناحيه دمياط انتخاب كرد و با حضور يافتن در بندر ياد شده و ديدنى هاى خود جانب احتياط را رعايت كرد ، در آنجا اسيران فراوانى وجود داشت كه توسط ناوگان به آنجا آورده شده بودند ، اقامت او دو روز در حومهء شهر به طول انجاميد و كنيزكى از ميان آنها به من بخشيد . » « 3 » سلطان عادل نيز به پيروى از برادرش صلاح الدّين درسال 1217 ميلادى به مرمّت شهر عادليه درجنوب دمياط درساحل شرقى رود نيل پرداخت و از بيم ورود صليبىها به مصر از راه دريا ، آن شهر راپراز نيروى رزمى كرد ، از آن پس اين شهر ، شهرى جنگى جهت حمايت از دمياط و جلوگيرى از ورود صليبىها به حساب مىآمد . « 4 » بااين همه استحكام واستوارى كم نظير دمياط و ديگر بنادر درمصر ، درتصميمصليبىها در زمينه هجوم به مصر تغيير وتحولى ايجاد نكرد به ويژه پس از آنكه برايشان روشن شد كه بخش عظيمى از پايدارى كه صلاح الدّين وبرادرش عادل به وجود آورده بودند ، ريشه اصلى آن مصراست . به همين دليل صليبىها تصميم خود مبنى بر حملهء مجدّد به بهترين گذرگاه آنها ، شهر
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 38
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٣٨
هامش
( 1 ) - مقريزى ، السلوك ، ج 1 ، ق 1 ، ص 188 ، و حاشيه 3 . ابوشامه ، النيل على الروضتين ، ص 108 ، انتشار عزّت عطار حسينى ، گفته اند اين برج در دوران متوكّل ، خليفه عباسى ، در سال 238 هجرى ( 852 ميلادى ) به پايان رسيده است .
( 2 ) - گفته اند در ساختن ديوار شهر دمياط سنگهاى برخى از هرم هاى كوچك به كار رفته است .
( 3 ) - ابوشامه ، كتاب ، الروضتين ، ج 1 ، ق 2 ، ص 689 - 690 .
( 4 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 1 ، ص 216 ، حسنين ربيع ، النظم الماليه زمن الايّوبييّن ، ص 69 .