دست بر قضا حاكم قشتاله پس از چندى نبرد بر سرزمين خود چيره گشت و سران مخالف شرك به فرمان وى درآمدند ؛ « 1 » و مسيحيان راه را براى انجام تباهى و تصرف شهرهاى اسلامى باز و موقعيت را مناسب يافتند . چرا كه سلطان ابوالحسن از دختر عمويش سلطان ابوعبدالله دو پسر به نامهاى محمد و يوسف داشت . او بر سر مادر اين دو هوو آورده بود و از او چند فرزند داشت . اين زن سوگلى سلطان بود و در هر كارى بر ديگران مقدم بود . سلطان از آن بيم داشت كه فرزندان اين رومى بر فرزندان دختر عموى سنى وى پيشى بگيرند . ميان كاركنان دولت كه برخى طرفدار فرزندان دخترعموى سلطان و برخى طرفدار فرزندان زن رومى او بودند نيز اختلاف و منازعه افتاد . مسيحيان در دورانى كه با خودشان در اختلاف به سر مىبردند ، براى مدت معينى با سلطان صلح كردند . پايان رسيدن دورهء صلح درست همزمان با بروز اختلاف ميان دولتمردان به سبب فرزندان سلطان بود . مردم از بدرفتارى و ظلم و ستمى كه بر آنان رفت به وزير و كارگزاران شكايت بردند . اما كسى به سخن آنان گوش نداد . اختلاف رو به فزونى نهاد و بدبختى شدت گرفت و مردم خواستار كنارهگيرى وزير گشتند . در اين هنگام براى مسيحيان مسلم گشت كه دولت ناتوان و دلها پراكنده شده و از اين رو به حامه ( حمه ) حمله كردند و در پايان دورهء صلح با نيرنگ آن را از چنگ حاكم كادس در سال 887 ه / 1482 م بيرون آوردند . مسيحيان دژ را تصرف كردند و در آن پناه گرفتند . سپس گرفتن شهر را آغاز كردند . راهها پر از نيروهاى سواره و پياده آنان بود و هر كس از مسلمانان را كه يافتند از دم تيغ گذراندند . در
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 184
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص١٨٤
هامش
( 1 ) . فرديناند دوّم پادشاه قشتاله به استقلال ايالتهايى كه از مسلمانان به دست آمده بود مثل قرطبه و اشبيليه پايان داد واندلس را متحد ساخت . او با ملكه ايزابل كاتوليك ، ملكه آراگون ، ازدواج كرد و با اين كار بر قدرت مملكت ايزابل افزود . او در سال 884 ه / 1479 م شوهرش را فرستاد تا به كار بنى احمر براى هميشه پايان دهد و مسلمانان را از اندلس بيرون براند . اختلاف پيوسته موجود ميان اين نسل اسلامى آنان را پراكنده ساخته بود و راه براى اجراى نيات ايزابل هموار گشته بود . در همين حال پسران ابوالحسن على ( آخرين امير غرناطه ) يعنى ابوعبدالله محمد و ابوالحجاج يوسف بر پدر شوريدند . در پايان اين درگيرى كه ابوعبدالله موفق شد غرناطه را اشغال كند ، همسر ايزابل با كاردانى و زيركى مداخله كرد ؛ و در حالى كه پيش از آن چند شهر كوچك را كه اعراب از آنها با كمال شجاعت دفاع مىكردند به تصرف درآورده بود ، غرناطه پس از محاصرهاى طولانى در 2 كانون دوم - ژانويه - سال 1492 ه تصرف كرد . ( تاريخ الشعوب الاسلاميه ، كارل بروكلمان ، ص 343 ) .