تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 32

مساهمون:

ص٣٢
اين صراط مستقيم همان اسلام ناب محمدى ( ص ) است كه مرحلهء نهايى و تكامل يافتهء صراط مستقيم انبياى گذشته است . در اين آيه با صراحت تعدد صراط رد شده است . در قرآن كريم كلمهء « سبل » كه جمع سبيل است ، زياد استعمال شده در حالى كه صراط هميشه مفرد به كار رفته است . اين نشان مىدهد كه اين دو با هم فرق دارند « سُبُل » راه‌هاى فرعى هدايت است كه هر كس بر حسب استعداد فكرى و درك عقلى و نيز توان عملى خود آن را مىپيمايد تا به شاه‌راه هدايت « صراط مستقيم » كه عبارت از توحيد و انقياد واقعى است ، برسد . واژه « مستقيم » صفت صراط است و معناى « على صراط مستقيم » ، « بر راه راست » است نه « بر يكى از راه‌هاى راست » ، تا از آن به عنوان دليلى بر صحت « پلوراليسم دينى » و تعدد صراطهاى مستقيم استفاده شود . « 1 »

فرجام پيروان ديگر اديان و مذاهب

از علل عمدهء طرح انديشهء « تكثرگرايى دينى » تعيين سرنوشت پيروان ساير اديان و مذاهب است . اينان معتقدند در صورت انحصار حقانيت در يك دين و مذهب ، پيروان ديگر اديان و مذاهب همگى بر ضلالت و گمراهى بوده و سزاوار جهنم هستند ؛ بنابر اين هدايت‌گرى خداوند كه عام و فراگير است ، بروز پيدا نمىكند . « 2 » در پاسخ به اين شبهه به موارد ذيل اشاره مىكنيم . 1 - مراتب ايمان و كفر و هدايت و ضلالت مختلف است و هر كس ممكن است - با اعتقادى كه دارد و عملى كه انجام مىدهد - در مرتبه‌اى از آن دو قرار گيرد . در نتيجه اين تصور كه مردم يا مسلمانند و اهل نجات و با غير مسلمان و اهل دوزخ ، درست نيست . 2 - طبق صريح آيات قرآن ، خداوند بدون اتمام حجّت بر قومى آنها را كيفر نخواهد كرد . از اين رو ، كسانى از پيروان ، ساير اديان كه حجّت بر آنان تمام نشده است ، سزاوار عفو ، گذشت و رحمت الهىاند . دسته‌اى ديگر گروهىاند كه دين حق بر ايشان عرضه نشده و يا

هامش
( 1 ) - براى آگاهى بيشتر درباره صراط مستقيم از جمله ر . ك . الميزان ، ج 7 ، ص 378 .
( 2 ) - « مجلّه كيان » ، شماره 36 ، مقاله صراطهاى مستقيم ، سروش ، ص 11 .
انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 32 | جمعى از نويسندگان