درس سيزدهم : نقش علما در عصر انتظار
پيش از ورود به بحث لازم است قلمرو موضوع مشخّص شود . منظور از علما در اين عنوان ، عالمان دينى يعنى فقها هستند و منظور از پاسدارى ، اعمّ از احيا ، حفظ ، نشر و گسترش معارف دينى و ستيز در برابر تجاوزگران به حريم دين است . مراد از دين نيز مجموعهء معارف و اعتقادات ، اخلاقيّات و امور تربيتى و احكام و مسائل عملى است كه از آن به قوانين و مقرّرات موضوعه يا به اصطلاح فقها « فقه » تعبير مىشود .
بستر بحث از نظر زمانى ، عصر انتظار يعنى از زمان غيبت صغرى ( 260 هجرى قمرى ) است ، چون عصر قبل از غيبت صغرى ، عصر حضور ائمّه ( ع ) است و در عصر حضور گر چه فقها و عالمان دينى بودند ، ليكن به علّت حضور امامان ( ع ) تحتالشّعاع قرار داشتند ؛ بدين معنا كه مرجعيّت آنان در صورت دسترسى نداشتن مردم به ائمّه ( ع ) بوده است و مردم در حدّ امكان سعى مىكردند به منبع و مرجع اصلى مراجعه كنند . خود فقها نيز مشكلات و مسائل خود را تا حدّ مقدور با آن بزرگواران در ميان مىگذاشتند .
جايگاه عالمان دينى
عالمان دينى به لحاظ دانشى كه مىاندوزند و نيز به سبب رابطهء ولايى با پيشوايان معصوم و رسالت و مسؤوليّت خطير پاسدارى ، آگاهىبخشى و تربيتى كه دارند در شريعت از رتبت و جايگاه بلندى برخوردارند كه از دو منظر بدان اشاره مىشود .