اختلاط حق و باطل
حق در عالم ملكوت ، صريح و خالص است ، ولى وقتى به عالم ماده تنزل مىكند ، خلطى از باطل با آن همراه مىگردد و گاه اين خلط باطل كه در لباس حق جلوهگر شده ، حق را مىپوشاند . اين خصوصيّت عالم ماده و امتحان است كه باطل در لباس حق جلوهگر شود تا انسانها به فتنه گرفتار آيند و جوهرهء ذاتىشان آشكار شود و حق طلب از باطل خواه متمايز گردد و اين خصوصيت را حضرت حق قرار داده است . خداوند اين خصوصيت را در قالب مثالى مشخص كرده :
« أَنزَلَ مِنَ السَّماءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رَابِياً . . . كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ . . . »
( رعد : 17 )
از آسمانى آبى فرو فرستاد ، پس رودخانههايى به اندازهء گنجايش خودشان روان شدند ، و سيل كفى بلند روى خود برداشت . . . خداوند حق و باطل را چنين مثل مىزند . اما كف ، بيرون افتاده از ميان مىرود ، ولى آنچه به مردم سود مىرساند در زمين [ باقى ] مىماند .
خداوند در اين آيه ، حق را به آب باران تشبيه كرده كه آبى خالص و صاف است و از آسمان نازل مىشود و اين آب خالصِ نازل شده ، در وادىهاى مختلف به حسب ظرفيتشان جريان مىيابد و در اين جريان يافتن بعد از نزول ، كفى بر خود مىاندازد و اين اختلاف حق و باطل است كه امتحان را ممكن مىگرداند و حق طلب را از باطل خواه متمايز مىسازد .
پيامبران روشنگر حقايق و پاك كنندهء نفوس
با توجه به اين اختلاط حق و باطل در دنياست كه بشر محتاج هدايت مىگردد و با توجه به ناتوانى عقل از تبيين همهء حقايق ، چشم به راه هدايتگر آسمانى مىماند و پيامبران براى تبيين حق و متمايز ساختن آن از باطل و راه بردن انسانها به سوى طهارت و پاكى ، مبعوث مىشوند . « 1 »
هامش
( 1 ) - ر . ك : آل عمران ( 3 ) : آيهء 164 ؛ بقره ( 2 ) ، آيهء 151 ؛ جمعه ( 62 ) ، آيهء 2 ؛ مائده ( 5 ) ، آيهء 6 .