تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 97

4 . تفسير تبيان : مؤلف آن ابوجعفر محمّد بن الحسن بن على الطوسى است . در ادبيات ، كلام ، فقه ، تفسير ، حديث امام و پيشوا بود و در سال 385 متولد شده است . او از محضر شيخ مفيد و سيدمرتضى علم الهدى استفاده كرد . حوزهء علميهء نجف را او پايه‌گذارى نمود . در سال 460 هجرى وفات يافت . تفسير وى نخستين تفسير شيعى است كه به سبك اجتهادى و عقلى تأليف شده است . 5 . تفسير مجمع البيان متعلّق به فضل بن حسن طبرسى است كه به شيخ طبرسى شهرت دارد و از مشاهير شيعه به شمار مىآيد . طبرسى كار خود را « مكمّل التبيان » شيخ طوسى معرفى كرده است . وى تفسير مختصرى از آن به نام « جوامع الجامع » دارد كه لطايفى از تفسير كشاف و برخى نكات بلاغى و ادبى فوت شده در « مجمع البيان » را با خود دارد . تفسير « روض الجنان » متعلق به ابوالفتوح رازى ، تفسير « صافى » ملّاحسن فيض كاشانى ، « تفسير ملّاصدرا » ( صدر المتألّهين ) ، تفسير « منهج الصادقين » متعلق به ملّا فتح اللَّه بن شكراللَّه كاشانى ، تفسير « شبر » متعلق به سيد عبداللَّه شبر ، « تفسير برهان » متعلق به سيد هاشم بحرانى و « نور الثقلين » متعلق به شيخ عبدالعلى ابن جمعه از ديگر تفاسير ارزشمند شيعى است كه ايرانيان آنها را نگاشته‌اند . تفسير گرانقدر « الميزان فى تفسير القرآن » اثر علامه سيد محمد حسين طباطبايى نيز از مهم‌ترين و جامع‌ترين تفاسير شيعه است كه در دوره معاصر به قلم تحرير درآمده و از تفاسير مهم و مشهور نزد شيعه اماميه به شمار مىآيد . « الميزان » حاصل بيست سال تلاش بىوقفه علامه طباطبايى است كه اصل آن به زبان عربى مىباشد « 1 » . از ميان تفاسير معتبر اهل سنت ، تفسير « جامع البيان » طبرى ، « تفسير كشاف » زمخشرى ، « مفاتيح الغيب » يا « تفسير كبير » فخر رازى ، « غرائب القرآن » ( تفسير نيشابورى ) حسن بن محمد بن حسين نظام نيشابورى ، « تفسير ابن كثير » ، تفسير « الدّرّ المنثور » سيوطى ، « تفسير جلالين » سيوطى ، « تفسير قرطبى » ، تفسير « روح البيان » شيخ اسماعيل حقى ، تفسير « روح المعانى »