ايرانيان پيش از اسلام رصدخانهء علمى بزرگى در جندى شاپور تأسيس كرده بودند . نخستين رصدخانهء دوره اسلامى ، رصدخانهء « شماسيّه » است كه در سال 828 م / 213 هجرى به دستور مأمون و به همّت ستاره شناسان ايرانى چون فضل بن نوبخت و محمّد بن موسى خوارزمى ساخته شد . پس از اين رصد خانه‌هاى ديگرى نيز در جاهاى مختلف ايجاد گرديد . « 1 » رونق و رشد رصدخانه‌ها ، از وجود يك سازمان علمى منظم حكايت مىكند كه در عصر طلايى تمدن اسلامى اتفاق افتاد . سنت رصدخانه سازى با تأسيس رصدخانهء مراغه به اوج خود رسيد . رصدخانهء مراغه توسط خواجه نصيرالدين طوسى و با دستيارى چند تن از دانشمندان ديگر ايرانى تأسيس گرديد . استاد احمد آرام در كتاب « علم در اسلام » چنين مىنويسد : در آغاز دورهء اسلامى رصدخانه كوچك بود و معمولًا يك منجم در آن كار مىكرد ولى از قرن هفتم / سيزدهم با ساخته شدن رصدخانهء مراغه به وسيلهء خواجه نصيرالدين طوسى ، رصدخانه به صورت دستگاه عظيم علمى درآمد كه دانشمندان متعدد در آن گرد مىآمدند و به رصد كردن و تدريس مىپرداختند . رصدخانه مراغه الهام بخش و سرمشقى براى ساخته‌شدن رصدخانه « الغ بيگ » در سمرقند و رصدخانه دورهء عثمانى در استامبول شد كه تقىالدين در آن رصد مىكرد . و اين رصدخانه‌ها به نوبهء خود نمونه‌هايى بودند كه به تقليد از آنها رصدخانه‌هايى در هند توسط « جى سينگ » و در اروپا به دست « توكوبرائه » و « كپلر » ساخته شد . « 2 »