تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 70

آفريقا ، قاره‌اى بزرگ با حوزه‌هاى فرهنگى متنوع است كه بخشهايى از آن حتى تا سده‌هاى اخير براى محققان ناشناخته بود . كمبود منابع و دانسته‌هاى كهن دربارهء آفريقا بر چگونگى و ميزان گسترش اسلام نيز صدق مىكند . « 1 » فرآيند گسترش و نفوذ اسلام به آفريقا بسيار گسترده و متوالى است . مهاجرت جماعتى از مسلمانان در اوايل دعوت رسول اكرم ( ص ) از مكه به حبشه نخستين گام نفوذ اسلام به آفريقا تلقى مىگردد ؛ به ويژه اينكه نجاشى حاكم حبشه استقبال گرمى از مسلمانان نمود . بخش قابل توجهى از شمال آفريقا نيز در دوره فتوحات تحت سيطره حاكميت اسلامى درآمد كه شايد مهم‌ترين منطقه ناحيه حاصلخيز مصر بود . در دوره امويان نيز در عصر خلافت عبدالملك بن مروان و به خصوص عصر خلافت وليد بن عبدالملك بخش‌هاى ديگرى از نواحى افريقيه جزء قلمرو اسلامى درآمد « 2 » . توسعه و نشر اسلام در آفريقا همانند جنوب شرقى آسيا حاصل تبليغات و فعاليتهاى دلسوزانه مهاجران و بازرگانان بوده است . « 3 » بسيارى از ايرانيان - كه غالباً هم اهل فارس بودند - در نواحى شرقى آفريقا رحل اقامت گزيدند « 4 » و دين اسلام توسط همين مهاجران در اين مناطق منتشر گرديد . مسلمانان ايرانى از طريق خطابه و ارشاد مردم را با حقايق و مبانى متعالى اسلام آشنا مىكردند . بازرگانان ايرانى كه همواره به اين مناطق رفت و آمد داشتند ، تلاش و كوشش فراوانى در تبليغ اسلام مىنمودند و در كسوت بازرگان به نشر تعاليم اسلام اهتمام مىورزيدند و در اين راه از هيچ كوششى دريغ نمىورزيدند . عباسيان ادارهء بيشتر بلاد را به مردمان خراسان واگذار نمودند و در شرق و غرب عالم اسلام آنها را امارت دادند . يكى از مناطقى كه مورد توجّه عباسيان بود و بيم داشتند كه از آنجا خطرى متوجّه ايشان گردد سرزمينهاى مغرب اقصى و شمال آفريقا بود ؛ زيرا هنوز حكومت اندلس به دست امويان بود و مىترسيدند از آن ناحيه خطرى متوجه آنان گردد . از اين رو از