اسلام را در شمال غربى هند ( بخشهايى از افغانستان امروزى ) گستراند « 1 » ، ولى قدر مسلّم آن است كه تا اواخر قرن چهارم هجرى پيشرفت حقيقى اسلام در هند به جهات سياسى و اجتماعى و فرهنگى مسجّل نگرديد . « 2 » به قدرت رسيدن سلسله غزنوى ( 351 - 582 ق . ) گسترش اسلام در سرزمين هند را وارد مرحلهاى نوين ساخت . امراى غزنوى وقتى كه در صدد بسط قدرت و تشكيل امپراتورى اسلامى برآمدند ، براى نيل به اهداف خويش ، حمله به هند را بسيار مناسب دانستند . غزنويان از همان آغاز خود را حامى اسلام معرفى كردند و براى اشاعه اين دين و جهاد با كافران سرزمين هند را عرصه كارزار خويش ساختند . سابقه برخورد غزنويان با هنديها به دوران سبكتكين « 3 » بنيانگذار اين سلسله باز مىگردد . وى حملاتى چند به سرزمين هند داشته است . صاحب تاريخ يمينى در اين باره چنين مىنگارد : پس روى به جهاد كفار و قمع اعداء دين آورد و ناحيت هندوستان كه مسكن دشمنان اسلام و متعبدان اوثان و اصنام بود دارالغزو ساخت . « 4 » محمود غزنوى ( 408 - 421 ق . ) پس از تحكيم و تثبيت قدرت خويش ، مانند پدرش عزم سرزمين زرخيز هند نمود . ( 312 ق . / 1001 م . ) او به هر قصد و نيّتى ، به نام جهاد و غزوه « 5 » به هند تاخت و طى هجده لشكركشى اسلام را تا منطقه سومنات و گجرات توسعه بخشيد . « 6 » حملات محمود غزنوى پايههاى قدرت سياسى و مذهبى هند را به شدت متزلزل ساخت و براى هنديان صدمات و دل آزردگى بسيار در پى داشت . « 7 » بايستى اذعان داشت كه در لشكركشيهاى محمود اهداف مادى و تمايلات توسعه طلبانه بيشتر جلوهنمايى مىكند . هر چند سلطان محمود غزنوى تنها براى استقرار اسلام به فتح هند نپرداخت ، ولى با
تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: عبدالحسين برهانيان
ص٦١
هامش
( 1 ) . گرديزى ، پيشين ، ص 306 .
( 2 ) . مجيد يكتايى ، پيشين ، ص 58 - 59 .
( 3 ) . گرچه سبكتكين از غلامان ترك بود ولى در تاريخ سياسى ايران زمين ، غزنويان سلسلهاى ايرانى به شمار مىآيند .
( 4 ) . ابوالشرف ناصح بن ظفر جوفادقانى ، ترجمه تاريخ يمينى ، ص 20 .
( 5 ) . محمود علاقمند بود بتواند از طريق اين لشكركشيها به عنوان سلطان غازى نامدار گردد . ر . ك : اشپولر ، پيشين ، ص 200 .
( 6 ) . گوستاو لوبون ، پيشين ، ص 324 .
( 7 ) . ابوريحان بيرونى ، پيشين ، ص 13 .