از اساسىترين تأثيرات ورود اسلام به ايران گسترش زبان عربى دست كم در قرون اوليه است . زبان عربى توانست زبان درى را كه از سابقه‌اى ديرين بهره‌مند بود ، به حاشيه براند . به طور كلى پس از تثبيت قدرت مسلمانان در اقصى نقاط عالم زبان عربى ، كه بسيار هم غنى بود ، به عنوان زبان رسمى خلافت در سرتاسر ممالك اسلامى از جمله ايران فراگير شد و تا قرنها در سطحى وسيع ، بين مراكز علمى و آموزشى اشاعه يافت و پس از آن هم در برخى نواحى ماندگارى يافت كه آثار آن تا به امروز باقى است . با مسلمان شدن تدريجى اهالى و استقرار قدرت مسلمانان در منطقه ، ميزان رواج زبان عربى با عنوان زبان دينى در بين اهالى رشد افزون‌ترى يافت . به هر صورت ، كتاب دينى مسلمانان به زبان عربى بود و اجراى بسيارى از احكام و فرائض نيز به زبان عربى وابسته بود ؛ مانند قرائت نماز « 1 » ، دعا و . . . . قبايل مهاجر عرب نيز ، كه در شهرها و مناطق مختلف ايران اسكان يافته بودند ، در رونق و گسترش زبان عربى سهم به سزايى داشتند . به هر حال خواه ناخواه با سلطه مسلمانان ، زبان عربى به عنوان زبان رسمى خلافت ، در ايران هم به مرور بر گسترهء خويش افزود . دامنهء اشاعه زبان عربى به حدى وسيع بود كه حتى ايرانيان ميهن پرست ، كه نهضتهاى انقلابى و جنبشهاى فرهنگى ايران پرستى منسوب به آنها بود ، ناگزير از اين امر نبودند و دانستن زبان عربى امرى ضرورى شمرده مىشد . « 2 » با تثبيت قدرت مسلمانان در ايران زبان و خط عربى براى اداره امور - به خصوص ادارى - ضرورت جدى يافت . زبان عربى در عهد خلافت عبدالملك بن مروان ( 65 - 86 ق . ) به عنوان زبان رسمى دستگاه خلافت اعلام شد و تمامى دفاتر حكومتى از خط و زبان پهلوى به عربى تغيير يافت . نمايندگان حكومت و حكام محلى مىبايستى در امور ادارى از اين زبان استفاده مىكردند . « 3 »