خلاصه
آيتاللّه شيخ عبدالكريم حائرى در سال 1276 ه . ق . در يكى از توابع يزد به دنيا آمد . تحصيلات خود را در يزد ، نجف و سامرا گذراند و در شهر كربلا به تدريس مشغول گشت . در اثناء جنگ جهانى اوّل به ايران آمد و در حوزهء علميهء « اراك » به نشر علم پرداخت .
در سفر زيارتى كه به قم داشت پيشنهاد ماندن در قم و تأسيس حوزه ، به ايشان داده شد . نامبرده با آن موافقت و جلسات درس و بحث را از اراك به قم منتقل كرد .
آيتاللّه حائرى فقيهى بزرگ و سياستمدار بود . تقواى زيادى داشت و به ديگران احترام مىگذارد ، شاگردان زيادى تربيت كرد و كتابهايى در زمينهء فقه و اصول به رشتهء تحرير درآورد . با تأسيس حوزهء علميه ، توطئههاى ضداسلامى بيگانگان را خنثى و زمينه را براى انقلاب اسلامى فراهم ساخت .
نامبرده خدمات فرهنگى عمرانى متعددى به جامعه كرد و از مستمندان دستگيرى مىنمود . وى در مقابل سياستهاى رضاخان به شدت ايستاد و ارزشهاى دينى را از دستبرد بيگانگان حفظ كرد و سرانجام در سال 1355 به ملكوت اعلا پيوست .
آية اللّه بروجردى در سال 1292 ه . ق ، در بروجرد متولد گشت . پس از گذراندن تحصيلات علمى در زادگاه خود و اصفهان ، به نجف هجرت كرد و جزء شاگردان مبرز « آخوند خراسانى » قرار گرفت . در سال 1328 به « بروجرد » بازگشت و به تدريس خارج فقه و اصول مشغول شد .
بر اثر عارضه كسالت به تهران منتقل و پس از بازگشت ، قرار شد در قم بماند . ورود نامبرده به قم ، تحولى در اين حوزه ايجاد كرد . و پس از فوت « آيةاللّه قمى » يگانه مرجع شيعه شد . وى مجتهدى پركار بود . روش فقهى خاص داشت ، خوشبرخورد و مهربان بود و به مشكلات اجتماعى مسلمانان ، فكر مىكرد . در مقابل سياستهاى رضاخان از اسلام دفاع كرد ، و در راه حفظ وحدت و شناساندن مذهب شيعه به اهل سنت ، تأسيس مدارس علمى و حمايت از دستورهاى قرآن و معرفى آن به ملل جهان ، تلاشهاى زيادى كرد . سرانجام در تاريخ 1340 ه . ش . دار دنيا را وداع گفت .
پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — صفحة 149
مساهمون: رضا رحمتى
ص١٤٩