پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — صفحة 148

داشت ، سياست را عين ديانت مىدانست و در يكى از سخنانش فرمود : « ما چگونه مىتوانيم مسائل سياسى را از مسائل دينى جدا سازيم ؟ در حالى كه حج يكى از عميق‌ترين عبادات اسلامى است كه رابطه انسان را با خدا به طرز نيرومندى برقرار مىسازد و از نظر عبادى چنان است كه انسان را به كلى از ما سوىاللّه جدا كرده و به خداوند بزرگ مرتبط مىسازد ولى با اين حال ، بعد سياسى آن به قدرى نيرومند است كه از مهمترين اركان سياست اسلامى محسوب مىشود . » « 1 » خدمات آيت‌اللّه بروجردى در حفظ و بازسازى حوزهء علميهء قم و ساير حوزه‌هاى علمى بسيار چشمگير است ؛ زيرا پس از خفقان شديد رضا خانى و سياست قلع و قمع حوزه و روحانيت ، با تلاشهاى علمى و سياسى وى حوزه‌هاى علمى جانى تازه گرفت و رفته‌رفته زمينهء انقلاب اسلامى در جامعه فراهم گشت . همچنين جديت و اهتمام نامبرده در نشر معارف اسلامى و تأسيس مراكز فرهنگى از جمله مركز بزرگ اسلامى « هامبورگ » را مىتوان به عنوان نمونه‌هايى از خدمات علمى ايشان برشمرد . « 2 » آيت‌اللّه بروجردى به منظور مبارزه با سياستهاى تفرقه‌افكنانه استعمارگران ، از طرح وحدت و تقريب بين مذاهب اسلامى حمايت همه جانبه كرد و در راه معرفى مذهب شيعه به مجامع علمى اهل سنت تلاشهاى فراوانى نمود . نتيجهء اين تلاشها اين شد كه مذهب شيعه از سوى « شيخ محمود شَلْتُوت » ، مفتى بزرگ اهل سنت ، به رسميت شناخته شد و عمل به آن مجزى اعلام گرديد . « 3 » او معتقد بود كه اگر اسلام به طور صحيح ، به ملل جهان معرفى شود ، به تدريج آن را خواهند پذيرفت . به همين جهت نماينده و مبلغانى به بعضى از كشورهاى اروپايى و آمريكايى فرستاد . « 4 » فقيه نامبرده علاوه بر آنچه ذكر شد ، خدمات فرهنگى و اجتماعى ديگرى نيز دارد كه به جهت رعايت اختصار از ذكر آنها خوددارى مىگردد .