خلاصه
آيةاللّه آخوند خراسانى و آيةاللّه نائينى دو تن از فقهاى مبارز شيعه هستند كه در طول ساليان عمر خود خدمتهاى بزرگى به حوزههاى علميه و دين مقدس اسلام نمودند . آيةاللّه خراسانى در موقعيتى بحرانى كه استبداد داخلى و سلطهء خارجى ، جان مردم ايران را به لب رسانيده بود وارد صحنه شد و با حمايت از مشروطيت به روشنگرى و مبارزه عليه ظلم و ستم و سلطهء بيگانگان پرداخت .
وى پس از فجايع محمّدعلى شاه قاجار عليه او اعلاميهاى صادر كرد و مردم را به سرنگونى رژيم استبدادى دعوت نمود و سرانجام تصميم گرفت براى مبارزه با وى و حاميان روسىاش به ايران بيايد ، ولى اجل مهلت نداد و در حالى كه او و يارانش خود را آماده مهاجرت به ايران مىكردند ، درگذشت .
آيةاللّه خراسانى با دو دولت روس و انگليس نيز مبارزه كرد و براى دفع تجاوز آنان ، تلاشهاى زيادى نمود . همچنين آيةاللّه نائينى يكى ديگر از مراجع بزرگ شيعه است كه به حوزههاى علميه خدمتهاى فراوانى كرد و نمونهء بارزى از تقوا و اخلاق اسلامى بود ؛ وى در راستاى نهضت مشروطيت كتاب « تَنْبيهالْامَّةِ » را تأليف كرد و به تبيين اهداف نهضت و شيوهء حكومت اسلامى پرداخت .
آيةاللّه نائينى در انقلاب عراق به مبارزه با دست نشاندگان دولت انگليس پرداخت و در اين راه مدتى تبعيد شد و سرانجام در سال 1315 ه . ش پس از عمرى تلاش و مجاهده ، درگذشت .
پرسش
1 - چند نمونه از صفات اخلاقى آيةاللّه خراسانى را بنويسيد .
2 - چرا آيتاللّه آخوند خراسانى بر ضدّ دولت استبدادى قاجار بپاخاست ؟
3 - دو نمونه از مبارزات مرحوم آخوند بر ضدّ دولتهاى بيگانه را بنويسيد .
4 - چرا آيتاللّه نائينى كتاب « تنبيه الامة » را تأليف كرد ؟
5 - مهمترين اقدام آيتاللّه نائينى در مقابله با دست نشاندگان انگليسى در عراق چه بود ؟
پاسداران اسلام در دوران غيبت كبرى (فارسى) — صفحة 120
مساهمون: رضا رحمتى
ص١٢٠