آن به فضائل اخلاقى داشت ، نماز شب ايشان هيچگاه ترك نمىشد . و در طول ساليان خدمتگزارى به جهان اسلام ، هيچكس از ايشان يك كلمهء ناشايست نشنيد . « 1 » آيةاللّه نائينى هرگز اوقات گرانبهايش را بيهوده صرف نمىكرد و در گفت و شنود با مردم و رسيدگى به نيازها و مشكلات آنان ، با شرح صدر و گشادهرويى برخورد مىكرد . او در مصرف بيت المال صرفهجويى مىنمود و تا آنجا كه مقدور بود از سهم مبارك امام ( ع ) و ساير حقوق شرعيه استفادهء خصوصى نمىكرد و نمونهء بارزى از تقوا و صلاح و رستگارى بود ، همانطور كه نمونهء بارزى در بلندانديشى در اصول علم و فقه به شمار مىآمد . « 2 »
خدمات سياسى و اجتماعى آيتاللّه نائينى
آيةاللّه نائينى علاوه بر خدمات علمى ، فرهنگى يكى از بزرگترين حاميان حكومت عدل و قانون در ايران بود و در لحظاتى كه مردم ايران عليه استبداد قيام كرده بودند و بر اثر ضعف فرهنگ و روشن نبودن هدف نهضت ، در يك حالت سردرگمى بسر مىبردند ، آيتاللّه نائينى ، كتاب شريف « تَنْبيهُ الْامَةِ وَ تَنْزيهُ الْمِلَّة » را نوشت و انواع استبداد و خودسرى پادشاهان مستبد را با منطق و حكمت نشان داد و وظائف علما را نسبت به دين و اوضاع جارى بيان نمود و با تبيين فصول مختلف عهدنامهء « مالك اشتر » حدود اختيارات حاكم و حكومت اسلامى را نشان داد . اين كتاب به حاشيه و تقريظ دو تن از مراجع بزرگ يعنى « آيةاللّه آخوند خراسانى » و « شيخ عبداللّه مازندرانى » زينت يافت و همانند دستورالعمل حكومت اسلامى تلقى گرديد . « 3 » آيةاللّه نائينى در يكى از فصلهاى اين كتاب چنين مىنگارد : « قلع شجرهء خبيثهء شاهپرستى و ترويج علم و دانش و مرجعيت امور نوعيه را تابع لياقت و