است كه در سال نهم هجرى رخ داد . « 1 » امام حسن عليه السلام درحالىكه حدود شش سال از عمرش مىگذشت ، در كنار برادر ، پدر و مادرش از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله در اين مراسم شركت كرد . هيأت نجران با مشاهدهء چهرههاى نورانى هيأت اسلام و آگاهىاز نسبت خويشاوندى نزديك آنان با پيامبر صلى الله عليه و آله ، از انجام مباهله سر باز زده حاضر به پرداخت « جزيه » شدند . « 2 » شركت امام حسن عليه السلام در رويدادهاى سياسى ، اجتماعى و نظامى در عصر رسول خدا صلى الله عليه و آله به مورد ياد شده محدود نمىشود . گواهى آن بزرگوار در پاى قراردادى كه پيامبر صلى الله عليه و آله با قبيله « ثقيف » بست ، « 3 » و نيز بيعت با رسول خدا صلى الله عليه و آله در غزوهء حديبيّه تحت عنوان « بيعت رضوان » « 4 » از نمونههاى بارز آن بهشمار مىرود .
در دوران امامت پدر
امام مجتبى عليه السلام پس از رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله حدود سى سال از عمر شريف خود را در محضر و مكتب تربيتى پدر بزرگوارش سپرى كرد . وى در تمامى دوران امامت امير مؤمنان عليه السلام همراه و هماهنگ با او بود ؛ از بيدادگران انتقاد و از ستمديدگان حمايت مىكرد و پيوسته ناظر بر جريانات سياسى بود و در هر مورد تصميم مقتضى مىگرفت . شواهد و نمودارهاى برجستهء اين دوران از زندگى آن حضرت را در دو بخش يادآور مىشويم .
1 - دوران سكوت
رحلت جانسوز رسول خدا صلى الله عليه و آله ، فتنهء ويرانگر سقيفه و انحراف خلافت از بستر حقيقى خود ، شهادت دلخراش و مظلومانهء جگر پارهء پيامبر صلى الله عليه و آله ، بركنارى امير مؤمنان عليه السلام و بنىهاشم از قدرت ، پراكندگى و اختلاف امّت و . . . طوفانهاى سهمگينى بودند كه در اندك زمانى پى در پى بر اردوگاه مسلمانان حمله برده كيان آنان را در هم شكستند .
هامش
( 1 ) - قرآن در آيات 59 - 61 سوره آل عمران به اين قضيّه اشاره كرده است و خلاصهء آن اين است كه هيأتى بهنمايندگى از مسيحيان نجران به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رسيدند و با آن حضرت دربارهء عيسى به مناظره پرداختند . رسول خدا صلى الله عليه و آله ديدگاه اسلام را نسبت به حضرت عيسى بيان كرد ولى آنان نپذيرفتند ؛ در نتيجه امر به « مباهله » منتهى شد و اينكه هر كدام عليه ديگرى دعا كنند و لعنت هميشگى و عذاب فورى خداوند را براى طرف دروغگو بخواهند .
( 2 ) - ر . ك : تفسير قمى ، ج 1 ، ص 104 .
( 3 ) - مكاتيب الرسول ، ص 273 .
( 4 ) - ر . ك : الارشاد ، ص 198 .