تاريخ زندگانى امام هادى (ع) (فارسى) — صفحة 216

زبده‌اى مثل محمّد بن داوود قمى ، ابوعلى بن راشد امثال آنان گذاشته مىشد ، سيستمى كه برقرارى و تنظيم اين ارتباط محكم وسازمان يافته را برعهده داشت ، سيستم « وكالت » بود . رسالت اصلى اين سازمان ، ايجاد ارتباط منظّم و تشكيلاتى ميان امام عليه السلام و پايگاههاى مردمى ، پاسخگويى به سؤالات و مشكلات فقهى ، اعتقادى و سياسى شيعيان ، رفع گرفتاريها و نيازمنديهاى آنان ، جمع آورى وجوه مالى از قبيل : خمس ، زكات ، نذور و هداياى مردم ازمناطق مختلف و تحويل آنها به امام عليه السلام و . . . بود . سيستم وكالت علاوه بر رسالتهاى ياد شده نقش مهمّى در معرفى و تثبيت امامت امامِ بعدى و ثبات سياسى و فرهنگى « جمع شيعه » و تشكّل و افزونى آن داشت . با احضار امام هادى عليه السلام به سامّرا و اسكان آن گرامى در محلّه « عسكر » ومنع شيعيان از ارتباط با او ، نمايندگان و وكلاى آن بزرگوار - كه در مناطق و شهرهاى مختلف پراكنده بودند - نقش حسّاستر ، اختيارات بيشتر و مسؤوليّت سنگين‌ترى پيدا كردند . صاحبنظران با استفاده از منابع تاريخى ، قلمرو فعّاليّت و كلاى امام هادى عليه السلام را به چهارمنطقه اصلى ومركزى تقسيم كرده‌اند : ناحيهء نخست ، بغداد ، مدائن و كوفه . ناحيهء دوّم ، بصره و اهواز . ناحيهء سوّم ، قم و همدان . و ناحيهء چهارم ، حجاز ، يمن و مصر . « 1 » بطور معمول ، در هر ناحيه فردى كه قويتر و طبعاً داراى اختيارات بيشترى بود منصوب مىشد و كارگزاران و نمايندگان محلّى موظّف بودند زير نظر او انجام وظيفه نمايند . اين سازمان را مىتوان از دستورالعملهاى امام عليه السلام به بعضى از وكلاى مستقل خود به دست آورد .