رعايت مصالح كلّى و دراز مدت اسلام و امّت مسلمان و رهبرى و جهت دادن مبارزه بر اساس شرايط سياسى - اجتماعى حاكم بر جامعه ، پيوسته مورد نظر و توجّه آنان بود .
برخوردار نبودن تمامى يا اكثريّت حائز اهميّت افراد جامعه از آگاهى و درك عميق و شعور اسلامى - بدان حدّ كه آمادگى قربانى دادن و فداكارى در راه هدف را داشته باشند ؛ حقّ را بگويند و تا سر حدّ مرگ از آن دفاع كنند هر چند به زيان خودشان باشد ، و به قدرى از خود گذشته و مَحْو در حق باشند كه منافع شخصى خود را فداى اسلام و مصالح عمومى و اجتماعى كنند ؛ و در يك سخن ، حاكميّت اسلام و رهبرى پيشوايان معصوم را در تمامى شؤون و مظاهر زندگى بپذيرند - از مهمترين عواملى بود كه موجب مىشد امامان عليهم السلام نتوانند مبارزه را آنگونه كه خود مىخواهند شكل دهند و به اهداف سياسى موردنظر دست يابند .
در دوران امام هادى عليه السلام هر چند تعداد شيعيان و پيروان اهلبيت عليه السلام در مقايسه با دوران پيشوايان قبل ، رو به فزونى نهاده و وحدت و انسجام بيشترى پيدا كرده بود ؛ ولى تعداد آنان نسبت به تودههاى بىتفاوت يا وابسته و گرايشمند به حكومت ستمگر عباسى اندك بود . بيشتر افراد جامعه ، هر چند در زير پرچم اسلام زندگى كرده ، خود را مسلمان مىناميدند ؛ ولى گرايشها و خواستههاى گوناگونى داشتند و زندگىشان بر مبناى رفاه مادى ، لذّتهاى دنيوى و مصالح شخصى استوار بود .
آنان در طول دهها سال با زندگى بيگانه از اسلامِ زمامداران عباسى و پيش از آن ، با زندگانى توأم ، بلكه غرق در آلودگى و جنايت امويان - كه خود را به دروغ ، حاكم اسلامى مىپنداشتند - خو گرفته بودند ؛ خليفگانى كه در لااباليگرى و گسستن قيد و بندهاى دين و انسانيّت ، پيشتاز بودند و براى سست كردن پايههاى عقايد دينى مردم و بيگانه ساختن آنان با پيامبر صلى الله عليه و آله و خاندان او ، از رواج هر گونه فساد و فحشايى در جامعهء اسلامى - تا آن حدّ كه به حكمرانى و سلطهجويى ايشان زيانى نرسد - فروگذار نبودند و كار به جايى رسيد كه انحراف از صراط مستقيم اسلام ، عادتى جارى و روشى فراگير شده و در
تاريخ زندگانى امام هادى (ع) (فارسى) — صفحة 152
مساهمون: على رفيعى
ص١٥٢