درس نهم : : شرايط سياسى - اجتماعى دوران امامت
امام كاظم عليه السلام در سال 148 هجرى قمرى عهدهدار مقام امامت و رهبرى جامعهء اسلامى شد . دوران 35 سالهء امامت آن حضرت از نظر سياسى - اجتماعى از مهمترين و حساسترين مقاطع زندگى سياسى امامان عليهم السلام به شمار مىرود .
پيش از پرداختن به تجزيه و تحليل شرايط سياسى - اجتماعى اين مقطع از تاريخ اسلام ، به نماد و اجمال آن با بيان رهبر معظم انقلاب اسلامى ، حضرت آية اللَّه العظمى خامنهاى دام ظله اشاره مىكنيم .
« اين مقطع 35 ساله ( از 148 تا 183 هجرى ) يعنى دوران امامت حضرت ابى الحسن ، موسى بن جعفر عليه السلام يكى از مهمترين مقاطع زندگينامه ائمّه عليهم السلام است .
دو تن از مقتدرترين سلاطين بنى عباس « منصور و هارون » و دو تن از جبارترين آنان « مهدى و هادى » در آن حكومت مىكردند . بسى از قيامها و شورشها و شورشگرها در خراسان و آفريقا ، بقيّه در جزيره موصل ، در ديلمان و جرجان ، در شام ، در نصيبين ، در مصر ، در آذربايجان و ارمنستان و در اقطارى ديگر ، سركوب و منقاد گرديده و درناحيهء شرق و غرب و شمال قلمرو وسيع اسلامى ، فتوحات تازه و غنايم و اموال وافر ، بر قدرت و استحكام تخت عباسيان افزوده بود . . . .
در اين دوران ، ديگر نه مانند اواخر دوران بنى اميّه و نه همچون ده ساله اوّل دوران بنى عباس و نه شبيه دوران پس از مرگ هارون كه در هر يك ، حكومت مسلّط وقت ، به نحوى تهديد مىشد ، تهديدى جدّى دستگاه خلافت را نمىلرزاند و خليفه را از جريان عميق و مستمرّ دعوت اهل بيت عليه السلام غافل نمىساخت . » « 1 »
هامش
( 1 ) - بخشهايى از پيام مقام معظم رهبرى به سوّمين كنگره امام رضا ( ع ) ( ر . ك : مجموعه آثار سومين كنگره امام رضا ( ع ) ، ج 1 ، ص 23 ) .