خلاصه
دوران امامت امام كاظم ( ع ) از نظر فرهنگى از ويژگى خاصى برخوردار بود . اين ويژگى از گسترش ابعاد نهضت فرهنگى شيعى به دست امام صادق ( ع ) و فعّال شدن گروههاى فكرى منحرف از خط امامت و پيدايش گروههاى جديد مثل اسماعيليه و نيز گسترش ابعاد نهضت ترجمهء كتابهاى يونانى ، سريانى ، پهلوى و هندى به عربى ، ناشى مىشد .
اين تحول فرهنگى هر چند فوائدى دربرداشت ليكن زيانهاى آن نيز فراوان بود ، چه آنكه موجب نفوذ افكار بيگانگان در حوزه فرهنگ اسلام و پيامدهاى ناشى از آن شد . جريانات فكرى اين دوره در ضديت با اسلام و خطّ امامت با يكديگر وحدت نظر داشتند . دستگاه خلافت عباسى نيز آنان را در منزوى كردن فرهنگ تشيع حمايت مىكرد .
امام كاظم ( ع ) در چنين جوّ و فضاى مسمومى ، كار عظيم فرهنگى پدر بزرگوارش را دنبال كرد و فرهنگ گستردهء اسلامى را با آرا و نظرات مبارك خود پربارتر ساخت . اين اقدام از سه جهت اولويت داشت :
1 - ضرورت به ثمررساندن و شكوفاتر كردن نهضت فرهنگى كه امامان پيش شروع كرده بودند .
2 - ضرورت رهبرى و تعليم و تربيت جمع انبوهى از شاگردان مكتب جعفرى پس از درگذشت پيشواى آن .
3 - جلوگيرى از نفوذ افكار الحادى و انحرافى كه كيان اسلام را تهديد مىكرد .
مهمترين محورهاى فعّاليتهاى فرهنگى امام كاظم ( ع ) عبارتند از :
1 - تبيين احكام و معارف اسلامى در رشتههاى مختلف كلام ، فقه ، حديث ، تفسير ، اخلاق ، تاريخ و . . . .
2 - تربيت گروه زيادى از افراد مستعد .
3 - مبارزه با گروهها و مسلكهاى ملحد و منحرف از خط امامت .
4 - احتجاجات و مناظرههاى علمى با عالمان دربارى و سران مكاتب فكرى .
تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 127
مساهمون: على رفيعى
ص١٢٧