تربيت يافتگان مكتب امام كاظم ( ع ) از جمله محورهاى مهمّ فعّاليتهاى فرهنگى - تربيتى امام كاظم ( ع ) پرورش افراد زيادى از حق‌جويان و دانش‌پژوهان بود . امام ( ع ) برغم مشكلات و گرفتاريهاى فراوانى كه از ناحيهء سردمداران جاه‌طلب بنىعباس برايش پديد آمده بود ، موفق شد صدها رجال علمى و دانشمند برجسته در زمينه‌هاى فقه ، حديث ، تفسير ، كلام و ديگر رشته‌هاى علمى تربيت كند . شمار شاگردان و تربيت‌يافتگان مكتب پيشواى هفتم ( ع ) در منابع رجالى مختلف ذكر شده است . شيخ طوسى در كتاب رجال خود رقم آنان را 270 نفر ذكر كرده است . « 1 » احمدبن‌خالدبرقى آنان را 160 تن مىداند . « 2 » باقر شريف و قرشى اسامى 321 نفر از شاگردان و راويان آن حضرت را با شرح مختصرى از زندگى هر يك از آنان ذكر كرده‌است . « 3 » به احتمال قوى رقمهاى فوق بايد تعداد شاگردان معرف و ممتاز آن حضرت باشد و شاگردانى كه از نظر علمى در مرتبهء پايين‌ترى قرار داشته و شهرت و موقعيت علمى و اجتماعى چندانى نداشتند ، در اين شمارش منظور نشده‌اند . زيرا بيشتر شاگردان پدر بزرگوارشان امام صادق ( ع ) - كه بنابر تصريح بسيارى از مورخان و منابع رجالى تعداد آنان بالغ بر چهارهزار نفر مىشد - پس از رحلت آن حضرت ، به فرزندش موسىبن جعفر ( ع ) روى آوردند و در زمرهء شاگردان آن گرامى درآمدند . البته همهء آنان از نظر علمى و مراتب رشد و كمال انسانى در يك سطح نبودند ؛ حتى