در ميان آنان افرادى بودند كه از نظر اعتقادى در صراط مستقيم امامت قرار نداشتند . بعضى نيز در ابتدا در مسير حق و معتقد به امامت پيشواى هفتم بودند ليكن بعد از گرفتاريهايى كه براى آن گرامى به وجود آمد و حضرتش به زندان افتاد و شهيد شد راه انحراف در پيش گرفته به جرگه واقفيّه پيوستند و تن به امامت امام رضا ( ع ) ندادند . بعضى از اصحاب و شاگردان امام كاظم ( ع ) به پايهاى از وثاقت و كمال رسيدند كه همهء فقها و دانشمندان شيعه آنان را تصديق نموده و رواياتشان را پذيرفتهاند . از ميان مجموع اصحاب و راويان ائمّه عليهمالسّلام كه تعدادشان به هزاران نفر مىرسيد تنها تعدادى اندك از آنان به اين مقام و الا نائل آمدهاند . در ميان محدثان و دانشمندان رجالى مشهور است كه از ميان اصحاب ائمه ( ع ) وثاقت و صداقت و امانت هيجده نفر مورد اتفاق همگان است . « 1 » از اين تعداد شش نفر از اصحاب امام باقر ( ع ) ، شش نفراز اصحاب امام صادق ( ع ) و شش نفر ديگر از ياران موسىبن جعفر ( ع ) هستند ؛ شش نفر اخير عبارتند از : يونسبن عبدالرحمان ، صفوانبن يحيى ، محمدبنابى عمير ، عبداللَّهبنمغيره ، حسنبنمحبوب و احمدبنمحمدبنابى نصر . « 2 » اينك - در حد گنجايش درس - شرح حال برخى از پرورش يافتگان مكتب امام كاظم ( ع ) را مرور مىكنيم .
تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 130
مساهمون: على رفيعى
ص١٣٠
محمدبن ابى عمير بغدادى از شخصيتها و چهرههاى برجستهء دوران امام كاظم ( ع ) و از ياران زبده و مورد اعتماد آن حضرت بود كه نه تنها در ميان شيعيان بلكه نزد دانشمندان اهلسنّت نيز از محبوبيّت و مقبوليّت خاصى برخوردار است . به عنوان نمونه ، جاحظ يكى از دانشمندان اهلسنّت در وصف او مىگويد :
« ابنابى عمير در همه چيز ، يگانهء زمان خود بود . » « 3 »
هامش
( 1 ) - ر . ك : رجال كشى ، ج 2 ، ص 507 ، رديف 431 و ص 673 ، رديف 705 و ص 830 ، رديف 1050 .
( 2 ) - همان ، ص 830 . بعضى حسينبنعلىبن فضال را به جاى حسنبن محبوب ذكر كردهاند . بعضى ديگر نيز به جاى ابن فضّال ، عثمانبن عيسى را ذكر كردهاند .
( 3 ) - فهرست ، شيخ طوسى ، ص 266 .