تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 104

مساهمون:

ص١٠٤

باجها و خراجها و مالياتهايى كه از نقاط مختلف به خزانهء حكومت هارون مىرسيد بالغ بر 72 ميليون دينار مىشد و اين بجز درآمدهاى غيرنقدى بود كه از حاصل اراضى كشاورزى دريافت مىگرديد . « 1 » گستردگى قلمرو اسلامى و امكانات مالى هارون ، او را در آغاز حكومت بر آن داشت كه مملكت پهناور خويش را به نظم آورد ، از اين رو ، دست به اصلاحاتى زد ، از آن جمله بين شهرهاى مختلف وسائل نقليّه منظّمى برقرار كرد و ترتيبى داد كه پيكها با سرعت بيشتر بتوانند راههاى دور را بپيمايند . « 2 »

اشرافيّت و تجمل‌گرايى

پولها و اموال زيادى كه به دربار هارون سرازير مىشد به جاى آنكه در عمران و آبادى كشور پهناور اسلامى و رفع نيازهاى عمومى و تأمين و گسترش عدالت اجتماعى صرف شود ، بيشتر در راه ارضاى تمايلات شخصى خليفه و زندگى مجلل واشرافى او وبستگان و دربار يانش صرف مىشد و براى توده‌هاى مردم جز محروميّت و فشار و تنگدستى ثمره‌اى نداشت . قصر خُلدى كه هارون در آن زندگى مىكرد و مردم آن را به بهشت برين كه خداوند به مؤمنان و پرهيزكاران وعده داده است ، تشبيه مىكردند و نيز كاخ ديگرش به نام « دارالسّلام » كه نهرها از ميان آن جارى بود و . . . همه از مظاهر تجمل‌پرستى اين خليفهء عباسى است . هارون به پاس خدماتى كه برمكيان براى به قدرت رسيدن وى انجام دادند ، در روزهاى نخست خلافت خود ، « يحيى برمكى » را به وزارت برگزيد و همهء اختيارات را به او تفويض كرد و گفت : تمامى امور رعيت را به تو واگذار كردم ، هرگونه صلاح مىدانى حكومت كن . سپس به عنوان پشتوانهء اين اختيارات تامّ ، انگشترى خود را كه عنوان مهر سلطنتى را داشت به وى داد ، و بدين ترتيب براى عياشى و پرداختن به لهو و لعب فراغت بيشترى پيدا كرد . كنيزان زيباروى « 3 » ، نوازندگان ، خوانندگان و موسيقىدانان زبده در

هامش
( 1 ) - تاريخ الاسلام ، ج 2 ، ص 62 .
( 2 ) - تاريخ تمدن اسلام و عرب ، گوستاولوبون ، ص 205 .
( 3 ) - جرجى زيدان ، تعداد كنيزان دربار هارون را دو هزار نفر ذكر كرده است كه سيصد نفر آنان ، ويژهء رقص و آواز و خنياگرى بودند ( تاريخ التمدن الاسلامى ، ج 5 ، ص 137 ) .