مَوْلاهُ فَلِلْعَوامِ انْ يُقَلِّدُوهُ » « 1 » آن كس از فقيهان كه از نفسش مراقبت و از دينش نگهبانى كند و مخالف هوا و هوس و مطيع فرمان مولايش باشد ، بر مردم لازم است كه از وى پيروى كنند . تفاوت ديگر در چگونگى ارتباط آنان با امام زمان ( عج ) است . نايبان خاص ، افتخار شرفيابى به حضور امام ( ع ) را داشتند و مشكلات و خواسته‌هاى شيعيان را به صورت كتبى يا شفاهى به آن بزرگوار منتقل كرده ، پاسخ لازم را از امام مىگرفتند ؛ ولى نايبان عام از چنين افتخارى بىبهره‌اند و آنچه آنان را با مولايشان مرتبط مىسازد ، همان علقه و رابطه معنوى و ولايى است .

فترت دوران غيبت كبرى از دشوارترين فترتهايى است كه تا كنون امّتى در ارتباط با فقدان و غيبت پيشواى خود ديده است . پيش از اين به غيبت موقت انبيا و جانشينان آنان از امت خود اشاره كرديم ، ولى غيبت هيچ يك از آنان چه از نظر دامنه و چه از نظر حسّاسيت زمانى و مشكلات و زمينه‌هاى انحرافى كه در پيش روى امّت قرار داشت به پايه غيبت آخرين وصىّ پيامبر ( ص ) نمىرسد . حضرت موسى با اعلام قبلى به منظور دريافت تورات ، سى روز از امت خود غايب شد ، ولى هنگامى كه از سوى خدا مأموريت يافت غيبت خود را ده روز ديگر تمديد كند ، امّت وى دچار انحراف و گمراهى شد و بر اساس نقل تاريخ ، هفتاد هزار نفر آنان در برابر گوساله سامرى سجده كردند با آنكه هارون به عنوان جانشين موسى و نايب خاص او در ميان آنان بود و ايشان را از گرايش به سامرى و گوسالهء او برحذر داشت ؛ « 2 » در صورتى كه از آغاز غيبت كبرى تا كنون دهها ، بلكه صدها تن از منحرفان و سامرى مسلكان ادعاى مهدويت يا نيابت از حضرت مهدى ( عج ) كرده‌اند كه برخى از آنان مثل