غيبت كبرى با درگذشت چهارمين سفير امام زمان ( عج ) و بسته شدن باب مكاتبات و توقيعات آغاز شد . از على بن محمّد سمرى آخرين سفير حضرت ولى عصر ( عج ) در روزهاى آخر عمرش خواستند تا جانشين خود را تعيين كند . وى گفت : « خدا مشيّتى دارد كه آن را انجام خواهد داد . « 1 » » آن گاه آخرين نامه‌اى را كه از ناحيهء مقدّس آن حضرت در اين زمينه رسيده بود ، براى حاضران خواند : به نام خداوند بخشنده مهربان . اى على بن محمّد سمرى ! خداوند پاداش برادرانت را در سوگ تو افزون كند ، تو تا شش روز ديگر رحلت خواهى كرد ؛ از اين رو به كارهايت رسيدگى كن و كسى را به جانشينى خود بر مگزين كه غيبت كامل فرا رسيده است . ديگر ، تا زمانى كه خداى تبارك و تعالى بخواهد ظهورى نخواهد بود . و آن مدّتى بس دراز خواهد بود كه دلها را قساوت مىگيرد و زمين پر از ظلم و ستم خواهد شد . در اين دوران در ميان شيعيان من كسانى پيدا مىشوند كه ادعاى مشاهده خواهند نمود . آگاه باشيد كه هر كس پيش از خروج سفيانى و وقوع صيحه ادعاى مشاهده كند ، دروغگو و افترازننده است . و هيچ توان و قوه‌اى جز براى خداوند برتر و بزرگ نيست . « 2 » بدين ترتيب ، غيبت كبرى آغاز شد و از آن تاريخ ( نيمهء شعبان سال 329 ) تا كنون كه 1085 سال مىگذرد همچنان ادامه دارد تا زمانى كه موانع ظهور آن حضرت بر طرف گردد . ما در اين درس - در حدّ گنجايش - مباحث زير را مرور خواهيم كرد : نايبان امام عصر ( عج ) در دوران غيبت كبرى ، دوران حيرت و آزمايش ، انتظار فرج ، پايان غيبت .