امام عصر ( عج ) در دوران غيبت كبرى همچون دوران غيبت صغرى سفرا و نمايندگانى در ميان امّت دارد . تفاوتى كه از اين جهت بين دو دوران وجود دارد ، در خاص و عام بودن نمايندگان و چگونگى ارتباط آنان با آن حضرت است . امام زمان ( عج ) در دوران غيبت كبرى فرد خاصى را به عنوان نايب خود تعيين نكرد ، بلكه معيارهايى ارائه داد و از امّت خواست در مشكلات دينى و مسائل جارى خود به افراد واجد ملاكها و شرايط تعيين شده رجوع كنند . امام ( ع ) ضمن پاسخ به مسائلى كه توسط چهارمين سفير آن حضرت در آخرين روزهاى حياتش از محضر آن بزرگوار استفسار كرده بود ، در مورد حوادث و مسائل جارى فرمود : « امَّا الْحَوادِثُ الْواقِعَةُ فَارْجِعُوا فيها الى رُواةِ حَديثِنا فَانَّهُمْ حُجَّتى عَلَيْكُمْ وَ انَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ « 1 » » اما در مورد حوادث و پيشامدهايى كه رخ مىدهد ، به راويان حديث ما رجوع كنيد ، زيرا آنان حجت من بر شما هستند و من حجّت خدا بر آنان هستم . امام ( ع ) در اين توقيع شريف « راويان حديث » را كه مصداق آن فقها و مجتهدان علوم دينى هستند ، به عنوان « حجّت » خود بر مردم معرفى كرد و بدين سان اركان فقاهت و مرجعيّت را در دوران غيبت كبرى استوار ساخت و ولايت و سرپرستى آنان را به ولايت خود گره زد . پيش از امام زمان ( عج ) پدر بزرگوارش امام عسكرى ( ع ) به نقل از امام صادق ( ع ) براى فقهايى كه عنوان نيابت حضرت ولىّ عصر ( عج ) را دارند و مردم مىبايست بدانان رجوع كنند ، معيارها و شرايطى بيان كرده است : « امَّا مَنْ كانَ مِنَ الْفُقَهاءِ صائِنًا لِنَفْسِه ، حافِظًا لِدينِه ، مُخالِفًا عَلى هَواهُ مُطيعًا لِامْرِ