درس چهارم : غيبت ، غيبت صغرى و ويژگيهاى آن
از جمله رويدادهاى مهمّ و بىسابقه در تاريخ امامت شيعه ، مسأله غيبت حضرت مهدى ( عج ) از ديدههاست . امام زمان ( عج ) از آغاز تولّد در خانهء پدرى در « سامرّا » مخفيانه زندگى مىكرد . تا زمانى كه پدر بزرگوارش زنده بود ، بعضى از شيعيان و ياران خاص آن حضرت توفيق شرفيابى به محضر حضرت مهدى ( عج ) و زيارت چهرهء نورانىاش را پيدا مىكردند . پس از شهادت امام عسكرى ( ع ) كه جستجوى دستگاه خلافت عباسى از آن حضرت ابعاد گستردهترى پيدا كرد ، زندگى پنهانى آن گرامى وارد مرحلهء جديدى شد و جز چند نفر كه سمت نيابت خاصّ آن حضرت را بر عهده داشتند ، كسى ايشان را نمىديد . بدين ترتيب ، تاريخ امامت با بحران جديدى رو به رو شد و ارادهء حق بر اين تعلّق گرفت كه آخرين جانشين پيامبر ( ص ) در پس پردهء غيب قرار گيرد .
غيبت ، يك سنّت الهى
مسألهء غيبت هر چند در تاريخ 250 سالهء امامت شيعى سابقهاى نداشته ، ولى در تاريخ زندگى امّتهاى پيشين در ارتباط با انبيا و جانشينان آنان كم و بيش به چشم مىخورد . در پارهاى از روايات رسيده از امامان عليهمالسّلام از مسألهء غيبت رهبران الهى به عنوان يك سنّت پروردگار ياد شده كه در ميان تمامى امتها به وقوع پيوسته و جريان داشته است . امام باقر ( ع ) مىفرمود :
« هِىَ وَ اللَّهِ السُّنَنُ ، الْقُذَّةُ بِالْقُذَّةِ وَ مِشْكاةٌ بِمِشْكاةٍ ، وَ لابُدَّ انْ يَكُونَ فيكُمْ ما كانَ فِىالَّذينَ مِنْقَبْلِكُمْ ، وَ لَوْكُنْتُمْ عَلىامْرٍ واحِدٍكُنْتُمْ عَلى غَيْرِ سُنَّةِ الَّذينَ مِنْقَبْلِكُمْ » « 1 »
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 52 ، ص 110 .