« 1 » پس از شهادت علي ( ع ) وروى كار آمدن بنى أمية ، برخى از مردم مسلمان در برابر خوارج كه نه امامت علي ( ع ) را باور داشتند ونه خلافت معاوية را ، فرقهء تازه‌اى تشكيل دادند كه مرجئه خوانده مىشوند . اينان كساني هستند كه معتقدند : اگر انساني مؤمن باشد ، هيچ معصيتي به ايمان أو ضرر نمىرساند ، همان گونه كه هيچ طاعتي ، كفرِ كافر را جبران نمىكند ومىگفتند : ايمان قول بدون عمل است . گويى ايشان ايمان را اختيار كرده وعمل را به كنارى نهاده‌اند . زيرا معتقد بودند كه اگر نماز نخوانند وروزه نگيرند ، ايمان آنها را نجات مىدهد . ظاهراً اين نام ( مرجئه ) را از اين سخن خداى تعالى گرفته باشند كه « وَآخَروُنَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِاللَّهِ » « 2 » ، وعذاب را كلًا از تمامىِ مسلمين ساقط كرده بودند . برخى از آنان مىگفتند : با وجود ايمان ، هيچ گناه كوچك وبزرگى ، ضررى نمىرساند ، كما اينكه در صورت كفر ، هيچ طاعتي ، سودى ندارد . « ارجاء » يا از مادة رجاء است ، يعنى كه آنها از خدا ، اميد ثواب براي گناهكاران را دارند ويا از مادهء ارجاء مشتق است وارجاء يعنى تأخير ، زيرا كه آنها حكمِ مرتكبان گناه كبيره را به آخرت موكول مىداشتند . بنابراين ، أساس مذهب مرجئه ، خوددارى از قضاوت يقيني به عذاب يا عفوِ گناهكارانى است كه بدون توبه مرده‌اند . آنان اين مسأله را به خداوند ارجاء مىدهند واز همين رو ، مرجئه خوانده مىشوند . برخى از آنان اعتقاد به رهايى عدّهء خاصي از گناهكاران - به جز تاركين نماز - هستند وبه آيه‌اى استناد مىكنند كه دربارهء وعيد أهل نماز نازل شده است . آنان مىگويند آية تنها شامل كساني است كه تركِ نماز مىكنند .