منكرش كافر است درحالى كه معتزله متعرض آن نشده‌اند واز طرفي اعتقاد به مؤمن وكافر نبودن صاحب گناه كبيره ( كه معناى منزلت بين المنزلتين است ) نمىتواند جزو أصول دين باشد به‌گونه‌اى كه بىاعتقادى نسبت به آن موجب خروج از ايمان گردد . پس أصول پنجگانهء معتزله نسبت به أصول دين ، نه جامع افراد است نه مانع اغيار . به‌نظر مىرسد آنچه معتزله عرضه كرده‌اند مسائلي است كه آنان در بحث‌هاى علمي - كلامي خود با فرقه‌هاى مخالفشان ، براي رد برايشان به‌عنوان أصول پنجگانه ياد كرده‌اند . چنان‌كه تعدادى از أصول عقائد أهل حديث واشاعره نيز اين‌گونه است . مانند قديم بودن قرآن كه آنان انكارش را كفر وبدعت‌گذارى در دين شمردند درحالىكه هيچ نصّى وجود ندارد كه آن را دليل اين اعتقاد قرار دهند . بهتر بود اين فرقه‌ها أصول كلامي خود را از أصول دين جدا مىكردند واين‌كه براي ورود به فرقهء مزبور ، پذيرش أصولي چند نيز لازم است . لكن بزرگان معتزله همانند قاضى عبد الجبار « 1 » ، اعتقاد به أصول ياد شده را بر هر مسلمانى واجب دانسته وگفته‌اند : مخالف اين أصول ، يا كافر است يا فاسق يا خطاكار « 2 » ! ! .