أصل وطبيعت خود برمىگردد ، اما روح انسان كه همان نفس مدركه باشد اگر با انجام عبادات صفا پيدا كرده وبا دورى از شهوات وتغذيه از علوم باطن رشد كرده باشد به عالم روحاني كه از آنجا جدا شده برمىگردد وبه أو گفته مىشود : « إِرْجِعى إلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً » برگرد به سوى پروردگارت در حالي كه خشنود ومرضى ( مورد رضايت ) هستى اما نفسهايى كه در اثر عدم پيروى از امامان معصوم ، از رشد بازماندهاند براي هميشه در شكل تناسخ باقي مىمانند واز جسدها جدا نمىشوند . « 1 » ارزيابى عقايد اسماعيليه با بررسى عقائد وعملكرد اسماعيليه به اين نتيجة مىرسيم كه آنان نهتنها از أهل بيت پيامبر عليهم السلام فاصله گرفتند بلكه از اسلام خارج شدند واز روى مسامحه از فرقههاى منسوب به تشيع شمرده مىشوند . ضروري است كه ابتدأ به بررسى تدابير ويژهء امام صادق عليه السلام دربارهء وفات إسماعيل بپردازيم : إسماعيل به اتفاق همه ، در زمان خود امام صادق عليه السلام از دنيا رفت ؛ زراره اينچنين نقل مىكند : امام صادق عليه السلام بعد از وفات إسماعيل سى تن از شيعيان خود را به منزلش فراخواند . سپس به يكى از اصحابش بهنام داود بن كثير فرمود : اى داود ! روى إسماعيل را بگشاى وببين أو زنده است يا مرده . داود نگاه كرد وگفت : مرده است . آن حضرت به همهء افرادى كه در آنجا حاضر بودند دستور داد يكى يكى با دقت صورت إسماعيل را بنگرند وشاهد وفاتش باشند . سپس فرمود : خداوندا شاهد وگواه باش ! سپس دستور فرمود : أو را غسل داده كفن كردند وبه مفضل فرمود : كفن را از صورت إسماعيل باز كن وهمگى بنگريد كه أو زنده است يا مرده . همه گفتند : اى آقاى ما ، أو مرده است . واز كار آن حضرت شگفت زده شدند . بعد فرمود : خداوندا شاهد وگواه باش . ! وقتي كه إسماعيل را در لحد نهادند فرمود : اى مفضل ، صورت أو را باز كن وبه جمعيت حاضر فرمود : همه بنگريد آيا
اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 168
مساهمون: عليرضا على نورى
ص١٦٨
هامش
( 1 ) - تاريخ الفرق الاسلامية ، ص 192 ؛ تاريخ شيعه وفرقههاى اسلام تا قرن چهارم ، ص 230 - 231 .