متعددى را به عنوان فروع منشعب از اينها نام مىبرند . با توجه به اين كه در تعداد ، نام وعقايد اين فرق اختلافات بسيارى وجود دارد وهمهء آنها جز چند فرقه از بين رفتهاند ونيز اين كه ذكر آن ها ، سود چندانى ندارد ، از اين رو از ذكر آنها صرف نظر وبه تاريخچهء شيعه وپيدايش چند فرقهء مهم آن اشاره مىكنيم : « 1 » مذهب شيعه در زمان سه پيشواى أول از پيشوايان أهل بيت ( ع ) ؛ يعنى حضرات على ، حسن وحسين ( ع ) هيچ گونه انشعابى نپذيرفت ، ولى پس از شهادت امام سوم ، بيشتر شيعه به امامت حضرت علي بن حسين سجاد ( ع ) قايل شدند وتنها اقليّتى معروف به « كيسانيّه « 2 » » ، پسر سوم حضرت علي ( ع ) به نام « محمد بن حنفيه » را امام دانستند ومعتقد شدند كه محمد بن حنفيه پيشواى چهارم وهمان مهدى موعود ( ع ) است كه در كوه رَضْوى پنهان شده وروزى ظهور خواهد كرد . پس از رحلت امام سجاد ( ع ) ، بيشتر شيعه به امامت فرزندش ، امام محمد باقر ( ع ) ، معتقد شدند ، اما اقليتى به زيد شهيد ، كه پسر ديگر امام سجاد ( ع ) بود ، گرويدند وبه زيديه موسوم شدند . پس از شهادت امام محمد باقر ( ع ) ، شيعيان وى به فرزندش امام جعفر صادق ( ع ) ايمان آوردند وپس از آن حضرت ، اكثريت ، فرزندش امام موسى كاظم ( ع ) ، را امام هفتم دانستند ، اما جمعى إسماعيل ، پسر بزرگ امام ششم ، را كه در حال حيات پدربزرگوارش در گذشته بود ، امام دانستند . آنان از اكثريت شيعه جدا شدند وبه نام « اسماعيليه » معروف گشتند . برخى نيز پسر ديگر امام ششم به نام عبد الله أفطح وبعضي فرزند ديگرش ، محمد ، را پيشوا دانستند وبعضي هم در خود آن حضرت توقّف كردند وايشان را آخرين امام پنداشتند . پس از شهادت امام موسى كاظم ( ع ) ، اكثريت شيعه فرزندش ، امام رضا ( ع ) را امام هشتم دانستند وبرخى در امام هفتم توقف كردند كه به « واقفيه » معروفند . اما پس از امام هشتم
اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 156
مساهمون: عليرضا على نورى
ص١٥٦
هامش
( 1 ) - براي آگاهى بيشتر ، ر . ك : تاريخ علم كلام ومذاهب اسلامى ، ج 1 ، ص 87 - 197 .
( 2 ) - دربارهءمعناى واژهء كيسان نظرات گوناگونى وجود دارد ، ولى به نظر مىرسد از همه بهتر نظر نوبختى باشد مبنى براين كه كيسان نام مختار ثقفى بود كه به دليل زيركىاش أو را كيسان لقب دادند وچون اين فرقه را به أو منسوب مىدانند ، براي همين ، به « كيسانيه » معروف شدند . ر . ك : فرق الشيعة ، حسن بن موسى نوبختى ، ص 44 .