« گاهان پنجگانه » يا پنج سرود زرتشت ، شهرت دارد . همهء پژوهشگران واوستاشناسان ، فقط اين گاتاها « سرودهاى پنج گانه » را منسوب به زرتشت مىدانند وآن را تنها منبع قابل اعتماد براي شناسايى پيام زرتشت ، معرفى مىكنند وبقيّهء قسمتهاى اوستا را تهيّه وتدوين شده در ادوار بعد مىدانند . هر چند قسمتهاى ديگر گاتها ، به گمان بعضي پژوهندگان ، منسوب به نخستين پيروانى است كه متأثر از سخنان وپيامهاى پيامبر آيين خويش « زرتشت » مىباشد . « 1 » بخشي از مندرجات گاتها چنين است : اهورا مزدا ، يگانه آفريدگار است . از اوست آنچه نيك ونغز است . ديوها ( گروه پروردگاران آرياييان كهن ) سزاوار ستايش نيستند . از آنان جز گمراهى وسيه روزى نيايد . راستى ، منشى نيك ، توانايى ، انديشهء سازگار ورسايى وجاودانى كه به امشاپسندان نامزد شدهاند از نيروهاى اهورا مزدا هستند . مردم بايد بكوشند از اين نيروها برخوردار شوند . انديشه ، گفتار وكردار نيك ، مايهء رستگارى است ؛ چنان كه انديشه ، گفتار وكردار بد ، مايهء تباهى است . سهمگينترين دشمن مردم ، « دروغ » است ؛ بايد از آن دورى جست وبه « راستى » روى كرد . بايد به آبادانى زمين وكشت وزرع پرداخت واز چارپايان سودمند ، نگهدارى كرد . « 2 »
اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 115
مساهمون: عليرضا على نورى
ص١١٥
اوستا از پنج بخش زير ، تشكيل شده است :
1 - « يَسنه » يا « يَسنا » به معناى نيايش وستايش ، نام مهمترين بخش اوستا ومشتمل بر هفتاد ودو فصل است كه هر يك از آنها را « ها » يا « هات » يا « هائتى » گويند . گاهان پنج گانه ، تنها قسمت منسوب به زرتشت در همين بخش اوستا ، قرار دارد . برخى اوستا شناسان « يسنا » را از حيث محتوا به 3 بخش تقسيم كردهاند : بخش اوّل ، از هات 1 تا 27 كه مناجاة اهورا مزدا وديگر ايزدان است . بخش دوم ، ازهات 28 تا 53 يا 55 از گاتاها ،
هامش
( 1 ) - گاتاها ، گاتها ، گاهان ، گاثاها وگاساها ، همه از يك خانواده وبه يك معنايند ، ر . ك همان ، ص 402 ؛ ترجمهء اوستا ، ج 2 ، ص 1040 - 1041 .
( 2 ) - ر . ك . زرتشت ، ص 17 - 114 - 118 ؛ دانش نامهء مزديسنا ، ص 402 .