يكى بود واين كه ويشتاسب ، پدر داريوش هم فرمانرواى شرق إيران وخراسان بوده است . ولى اين نظريه را بيشتر اوستاشناسان ، مردود دانسته وزمان پيدايش زردشت را بسيار پيشتر از آن مىدانند . نظريهء مهمّ ديگرى - كه به نظر مىرسد صحيح هم باشد - مبتنى بر شواهد ومدارك زبانشناسى وتاريخي وجود دارد . بنابر اين نظريّه واز ديد زبانشناسى ، بخشهاى كهن اوستا يعنى گاتها اگر از زبان ومتون وداها ، قديمىتر نباشد جديدتر هم نخواهد بود . امروزه براي پژوهشگران واوستاشناسان ، كم وبيش روشن است كه وداها متعلق به 1500 تا 1700 پيش از ميلاد مسيح است ؛ ناگزير اوستا هم بايد مربوط به همين دوره باشد . ديگر اين كه اگر گاتاها كه گفتهاند از خود زرتشت است با زبان كتيبههاى هخامنشى مقايسه شود ، روشن مىشود كه متون اوستا بسيار كهنتر از زبان رايج عهد هخامنشيان مىباشد . از اين رو ، با توجه وتحليل برخى پژوهشگران معاصر وقبول بودن گاتاها ووداها ، تاريخ زرتشت را مىتوان بين سالهاى 1500 تا 1700 پيش از ميلاد مسيح مىدانست . زادگاه زرتشت : دربارهء محلّ تولد زرتشت نيز اختلاف است خود زرتشتيان ، زادگاه وى را منطقهء غرب إيران يعنى « آذربايجان » وبرخى از محققّان هم « رى » وگروهى ديگر منطقهء شرق إيران و « خراسان » ميدانند . « 1 » با اين حال همهء اوستاشناسان در اين امر ، اتفاق دارند كه منطقهء نفوذ ورواج آيين زرتشت ، شرق إيران است . « 2 » زندگى زرتشت : دربارهء تولد زرتشت چه در رَحِم مادر وچه در گهواره وپس از آن ، داستانهاى معجزهآميزى نقل شده است . مثلًا مىگويند هنگام تولّد به جاى اين كه همچون ساير
اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 113
مساهمون: عليرضا على نورى
ص١١٣
هامش
( 1 ) - ر . ك . به تاريخ أديان ، ص 157 ؛ آشنايى با تاريخ أديان ، ص 87 - 89 .
( 2 ) - اوستا ، ج 1 ، ص 12 پيشگفتار .