پديدآورندگان اين حادثهء دلخراش و غيرانسانى اعلام مىدارد . پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز از آن با نفرت و انزجار ياد مىكرد و مىفرمود : « ما ذَكَرْتُ اصْحابَ الْاخْدُودَ الَّا تَعَوَّذْتُ بِاللَّهِ مِنْ جَهْدِ الْبَلاءِ » « 1 » هرگاه حادثهء اصحاب اخدود را يادآور مىشوم از سختى بلا به خدا پناه مىبرم . از اينكه قرآن جز عنوان « اصحاب الاخدود » از اين آتش‌افروزان نام و نشانى نياورده معلوم مىشود كه منظورى جز شناساندن همين عنوان ندارد . و آن نمايانگر بارزترين نمونهء فداكارى و پايدارى در جبههء حق و سنگدلى و شقاوت در جبههء باطل است كه در خلال تاريخ بشر نمونه‌هاى بسيار دارد . « 2 » به همين دليل مىتوان آيه را تعميم داد و با حادثه‌اى مشابه تطبيق كرد زيرا مقصود قرآن همهء كسانى است كه در راه اعتلاى توحيد به هر بلايى تا سوختن در شعله‌هاى آتش مقاومت مىكنند . مؤيّد اين تعميم ، حديثى از ميثم تمار است كه مىگويد : امير مؤمنان عليه السلام اصحاب اخدود را به ياد آورد و فرمود : « آنان ده تن بودند و امثال آنها ده تن ديگرند كه در اين بازار [ كوفه ] كشته خواهند شد » « 3 » مقصود حضرت خود ميثم و نه تن ديگر از دوستان او بوده است كه پس از واقعهء كربلا به دستور ابن زياد در بازار كوفه « مصلوبشان » كردند . « 4 »