كلام نوشته است .
2 - ابو منصور عبدالقاهر بغدادى - م 429 ه - صاحب كتاب « الفرق بين الفرق » كه آن را در ملل و نحل به نگارش درآورده است .
3 - امام الحرمين عبدالملك جوينى - م 419 ه - كه در مكه و مدينه اقامت جست .
4 - حجةالاسلام غزالى - م 450 ه - كه از دانشمندان بزرگ اشاعره است و كتاب « قواعد العقائد » را در علم كلام نوشته است .
5 - ابوالفتح محمد بن عبدالكريم شهرستانى - م 479 ه - صاحب كتاب « ملل و نحل » .
6 - فخر رازى - م 543 ه - كه در تفسير خودش به طرح مسائل كلامى پرداخته است .
7 - سيفالدين آمدى - م 556 - صاحب كتاب « غاية المرام فى علم الكلام » .
8 - سعدالدين تفتازانى - م 712 ه - كه « شرح مقاصد » را در علم كلام نگاشت . « 1 »
مكتب كلامى ماتريديه
همان زمانى كه ابوالحسن اشعرى در عراق عليه معتزله بپاخاست و به ترويج عقايد اهل حديث - با اصلاح و تعديل آن - پرداخت ، محمد بن محمد ماتريدى « 2 » سمرقندى - متولد 333 ه - نيز در ناحيهء خراسان به شكلى ديگر از مذاهب اهل حديث حمايت كرد و عليه معتزله تبليغ نمود هر چند اشعرى در فروعات فقهى شافعى مذهب و ماتريدى تابع مكتب فقهى ابوحنيفه بود .
ويژگىهاى مكتب ماتريدى
1 - در اين مكتب به عقل بهاى بيشترى داده شده و شايد ماتريدى در اين جهت از روش فقهى ابوحنيفه نيز متأثر شده كه در فروعات بهقياس و استحسان عمل مىكرد .
ازاينرو ماتريديّه هر چند بر معتزله حمله كردند ، اما به روش كلامى آنان نزديكترند .
2 - ماتريديه به تنزيه نزديكتر است تا تشبيه و تجسيم .
هامش
( 1 ) - براى اطلاع از افراد ديگر به كتاب الملل والنحل ، جعفر سبحانى ، ج 2 ، مراجعه شود .
( 2 ) - ماتريد نام يكى از روستاهاى سمرقند است . ر . ك : الملل والنحل جعفر سبحانى ، ج 3 ، ص 12 .